ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

85

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

ورم كيسهء صفرا ، نياز به فصد نمىباشد مگر به‌ندرت كه آثار غلبهء خون و بروز غلبهء سرخى قاروره بر زعفرانيت و زردى آشكار شود كه در اين صورت ، فصد از باسليق ، جايز است منتهى بايد كمتر خون گرفت . تبصرة : تغذيه مبتلايان : براى اين بيماران ، مبرّدات حامضهء « بعيد الاستحاله به صفرا » و نيز كاهو با سكنجبين يا سركه و همچنين خيار سبز و خيار چنبر بسيار نافع است . اگر عطش وافر باشد و در اعضاى تنفسى بيمارى باشد ، آشاميدن آب هندوانه بعد از دو سه مرتبه كار كردن شكم مناسب است ؛ منتهى بهتر اين است كه در روز شرب مسهل ، ديگر نخوداب نخورد ؛ يا اگر خواست نخوداب بخورد ، قبل از شرب هندوانه ، شربت نارنج يا تمر يا سكنجبين بياشامد و بعد از ساعتى هندوانه را بياشامد « 1 » . فصل دوّم : يرقان اسود اين بيمارى ، از وقوع سده در مجارى سودا اتفاق مىافتد . اگر اين سده در مجراى بين كبد و طحال باشد ، تدريجا عوارضى چون يرقان اسود ، سنگينى و كشيدگى در جانب راست و موضع كبد و سقوط اشتها و لاغرى بروز مىكند ؛ امّا سقوط دفعى اشتها اگر با عوارضى چون سنگينى در جانب چپ و موضع طحال پديدار شود ، دليل وقوع سده در مجراى بين طحال و فم معده است ؛ گرچه يرقان اسود حاصله از اين سده هم تدريجى است . اين سده در هريك از مجارى كه باشد ، اگر در علاجش كوتاهى شود و

--> - و صفراوى هم ممكن است در آن‌ها باشد به درون خون كشيده شوند و صفرا را فاسد سازند و تب‌هاى عفونى صفراوى بروز كنند . م . ( 1 ) . هندوانه ، سريع الاستحاله به صفرا است و لذا وقتى با آن نخوداب خورده شود ، در اثر حرارت مزاج نخوداب ، به صفرا تبديل مىكند اما خوردن اين ترشىها قبل از آن ، مانع اين استحاله است . م .