ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

79

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

قىء كردن آن - خواه منضج باشد يا مسهل - باعث مىشود كه مواد ، توسط اجزاى آن داروها از موضعشان براى اخراج حركت داده شوند و هرچه هم به قىء دفع نشود ، به قوت اسهال مسهل يا تحريك اندكى از شياف يا اماله دفع مىشود . حجامت و افكندن زالو : از جملهء معالجات اين بيمارىها كه بعد از اماله و مسهل و فصد و بقاى درد ، اين است كه بعد از اطمينان از توجه ماده از اطراف به جانب موضع درد يا حجامت يا زالو « 1 » ، مادهء دردآفرين را از موضع درد بيرون كنند ؛ خصوصا كه آن ماده ، خون باشد يا خلطى مركب باشد كه خون بر آن غالب باشد و اعم از اينكه موضع درد ، با ورم باشد يا بدون ورم . لازم به ذكر است كه اين اعمال ، يعنى حجامت و افكندن زالو در امراض مفصليّهء اعضاى مختلف ، متفاوت مىباشد : در درد ورك ، نافعترين و بىضررترين روش اين است كه شاخ حجامت را به موضعى از قطن يا عجز كه مايل به سمت ورك دارندهء درد باشد بچسبانند و بعد از مكيدن و بالا آمدن گوشت ، موضع را چند تيغ عميق زده و سپس بادكش زيادى كنند و يا ده تا بيست عدد زالو را در عوض تيغ زدن بر روى گوشت بالا آمده بيفكنند و بعد از افتادن زالوها ، موضع نيش زالوها را به قوت تمام بادكش كنند تا خون باقىمانده بيرون آيد و مانع تورم و خارش موضع نيش زالو گردد . در عرق النسا ، موضع چسبانيدن محجمه و زدن تيغ يا انداختن زالو ، چهار انگشت بالاى زانو از سمت جلوى پا مىباشد . در درد زانو ، موضع محجمه يا زالو ، چهار انگشت بسته در بالاى زانو با ملاحظهء محل شدت درد است ؛ اعم از اينكه سمت جلوى زانو باشد يا عقب

--> ( 1 ) . حجامت يا افكندن زالو ، اگر قبل از تنقيه و فصد از دست‌ها و اطمينان از ريختن ماده از اعالى بدن بر نفس عضو صورت گيرد ، اسباب فساد عضو يا ماندگار كردن درد يا جلب مواد مرض‌آور زيادتر به سوى عضو مىشود .