ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
72
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
خاص را بعد از تنقيهء لازم ، تجربه نمودهام و مرض را كاملا ازاله نموده است . فايدهء 1 : برنامهء غذائى زمان كسالت و نقاهت مبتلايان : مبتلايان به اين بيماريها ، بايد امور زير را در صرف اغذيه و اشربه مراعات كند : اول : از گوشت ، شيرينى و روغن اجتناب كنند . دوم : در ايام تنقيه ، در روزهاى شرب منضج ، اقتصار بر آش ماش و گشنيز و بابونه يا « آش انار دانه » - يا خود انار كه شيرهء هستهء انار ، داخل آش شده باشد - يا « آش سماق مشكى » يا « حريرهء آرد برنج برشته كرده » يا « نشاستهء برنج » يا « نشاستهء گندم » نمايند . و از ميوهها ، انار « ترش - شيرين » يا نارنگى صرف كنند ، يا به كه بر آتش برشته شده بجوند . امّا در روزهاى شرب مسهلهاى مزلقه ، نخوداب كه ماش و زيره هم در آن باشد ، ميل نمايد . امّا شبها ، اگر تب ندارد ، پلو ماش ، يا پلو بابونه ، يا پلو گشنيز با زردهء تخم مرغ يا زرشك بىدانه بخورد ؛ امّا اگر تب دارد ، به همان آشها يا حريره اكتفا نمايد ؛ زيرا با بودن تب ، خوردن چلو و پلو مناسب نيست . سوم : بعد از ايام تنقيه و در دوران نقاهت ، روزها ، نان و مربّاى به شيرين يا ترشىدار و مرباى پوست پسته و مرباى زرشك و مرباى آلبالو و پنير مخلوط با آويشن « 1 » يا پالودهء نشاسته و شبها را پلو ماش يا چلو يا فسنجان مركب از انار دانه و بادام بو داده و بال و ران جوجه مصروف دارند . همچنين لازم است در ايام نقاهت ، جهت تقويت معده و رودهها و برنگشتن مرض ، مداومت بر « جوارشات قابضه » ؛ از قبيل « جوارش خوزى » ، « جوارش خرنوب » ، « جوارش سفرجلى ممسك » ، « جوارش خبث الحديد » و غير آنها نمايد . در اشخاصى كه سن آنها از چهل و پنجاه بالاتر باشد ، مداومت
--> ( 1 ) . رازى در كتاب « منافع الاغذيه دفع مضارّها » مىگويد : « پنير تازه مولد قولنج و ايلاوس است » داود انطاكى در كتاب « تذكرة اولى الالباب » مىگويد : « پنير را بايد با آويشن بخورند » و آويشن بهعنوان مصلح ضرر پنير تازه است . م .