هرگاه تنقيهء لازمهء تامه را ننمايند كه عفونت حاصله در معده و امعاء به اخلاط سرايت كند ، ياقوتهاى معده و امعاء نيرومند باشد و حرارت هاضمه هم شدت داشته باشد كه مانع بروز مفاسد در معده و امعاء شود يا فضولش به اعضاى مجاور نريزد ، در اينجا هاضمه ، تمام فضولات رديه و اغذيهء فاسده را هضم نموده و شيرهء فاسدى توليد مىكند كه وقتى به جهت ضرورت تغذيهء اعضا به كبد برود ، در اين صورت است كه خون بد و ساير اخلاط بد توليد مىكند و نفوذ به رگ‌ها و اعضاى بدن مىكند كه در اين حال : در صورتى كه طبيعت و قوهء دافعهء اعضا ، قويه باشد ، فضول اخلاط را به زير پوست مىفرستد و انواع امراض پوستى چون آبله و حصبه و جرب و دمل‌ها و . . . توليد مىكند ؛ امّا اگر توجه به مفاصل كند ، انواع امراض مفصليه احداث مىكند . خلاصه به هر عضوى كه اين خون و اخلاط كه در تمام بدن هم جارى هستند وقتى برود ، باعث ضعف آنها مىشود : وقتى به كبد برود ، به تضعيف قواى كبدى منجرّ شود و سوء القنيه و استسقاء لحمى ايجاد مىكند . و اگر آن اخلاط يا أبخره‌اش متوجه دماغ شود ، پريشانى حواس و اختلاط عقل و ماليخوليا و ساير امراض مغزى را ايجاد مىكند و سهل‌ترين مفاسد صعود اين فضولات يا ابخره‌اش ، بروز زكام است كه « ام الامراض » مىباشد . و يا در اثر صعود مواد و ابخرهء كثيف به دماغ ، سرسام به عرف عام - بدون ورم أغشيه - پديد مىآيد . و اگر پرده‌هاى دماغ يا جوهر مخ را متورم كند ، سرسام به عرف خاص است - يعنى ورم پرده‌ها يا خود مغز - كه علاجش بسيار دشوار است . و نيز اگر اين فضول ، باعث غليان خون و صعود آن به بالاى بدن و سر شود ، سكتهء خونى يا خون‌دماغى شديد عارض مىشود . از ديگرى عوارض امتلاى معده ، تب‌هاى گوناگون مىباشد : اگر در حال امتلاى معده از فضول و اغذيهء فاسده ، حرارت غريبه در آنها اثر كند و عفونتى در رطوبات و فضولش احداث كند يا در اثر عوامل ديگر