ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
24
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
علاج : در صورت علائم غلبهء خون ، مادهاش خون است كه بعد از تنقيههاى لازمه بايد فصد نمود و در صورت عدم بهبودى ، به حجامت و افكندن زالو پرداخت . و در هر حال از ضمادات لازمه از ابتدا تا انتهاى بيمارى استفاده كنند . فايده : معالجهء « خيارك » هم فصد به همينگونه است . فصل چهارم : ضعف انتشار ، سرعت انزال ؛ قلت ، رقت و يا غلظت منى : اين امراض ، غالبا از سوء هضم و تراكم فضول در بدن حاصل مىشوند ؛ خصوصا اگر به سبب ضعف در قلب يا دماغ ايجاد شوند . تدابير مشترك علاجيّه : رفع امتلا و تنقيهء بدن از فضولات و اصلاح سوء مزاج و تقويت قلب و دماغ به كمك اطليه و نوشيدنىهاى مفرّحه و مقويه . علاج ضعف جماع : سرعت انزال و ضعف انتشار كه معمولا همينها موجب ضعف در جماع مىشوند ، به سبب استرخاء اعصاب و عضلات آلات است كه در اثر غلبهء برودت و رطوبت است و لذا بايد به اخراج فضولات رطوبيّه و تسخين مزاج و آلات و تبديل مزاج بدن دستزده و روغنهاى مقويهاى كه زايلكنندهء استرخاى آلات تناسلى باشد را بر آنها بمالند . علاج قلّت توليد منى : اغذيهء مولّدهء منى و جماع به اعتدال را مواظبت كنند . فصل پنجم : احتباس حيض علاج : اگر اين بيمارى از قلت توليد خون در بدن است ، بايد به افزايش ميزان خون در بدن پرداخت . و ادويهء مدرّهء حيض را استعمال نمود ؛ امّا اگر كبودى در خون نباشد ، بايد با فصد ، خون را به سوى مهبل اماله كنند و از بادكش كردن هم در صورت عدم كارائى فصد بهره ببرند . نكتهء مهم : انواع امراض زنانگى بر احتباس حيض مترتب است و لذا بايد در رفع آن اهتمام تامّ نمود . فصل ششم : سيلان حيض اين بيمارى - كه پرعارضه هم هست - در اثر امتلاى دموى - يعنى پرخونى بدن - يا حدّت و ردائت خون و قوت جاذبه و دافعهء رحم و ضعف ماسكهء آن و رسيدن صدمات به زنان عارض مىشود . علاج : طبيب بايد با جستجوى « سبب سابق » و « سبب و اصل » ، فصد و حجامت و بادكش شديد را در رأس كار خود قرار دهد و هر روز از تخمهاى باردهء مانع از غليان خون به كار ببرد و ضمادات لازمه را بر كمر استعمال نمايد . باب هفتم : تبهاى امتلائيه تعريف تب : تب ، حرارت غريبهاى است كه بعد از اشتعال ، به توسط روح و خون كه در قلب هستند و در شرائين جريان دارند ، به كل بدن پراكنده مىشود ، اعم از اينكه