ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
17
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
فهرست تفصيلى مدخل : طب ، چه و چرا ؟ فايدهء دانش طب ، در حفظ صحت جسم انسان است . طب ، به دو بخش حفظ الصحة ( پيشگيرىهاى كلى ) و استرداد صحت زايله ( درمان ) تقسيم مىشود . علل اكثريت و تنوع امراض انسانى نسبت به ساير حيوانات كه ضرورت علم درمان را در انسانها دوچندان مىكند با اينكه در حيوانات هم آگاهىهائى از نحوهء درمان امراض ايشان وجود دارد . بخش اول : چيستى امراض امتلائيه و اسباب كلى آنها تعريف امراض امتلائيه و سببشناسى آنها بر وجه كلى و انحصار آنها در : پرى اخلاط اربعه ، ابخره و رياح آن اخلاط و فضولات حاصل از بدخوراكىها و بدگوارىها . بخش دوم : اسباب تفصيليهء امراض امتلائيه باب اول : امتلاى معده ، سبب الاسباب جميع امراض امتلائيه است . امتلاى معده ، به معنى افساد اغذيه و فضول در معده است . فصل اول : اسباب افساد اغذيه و فضولات در معده . اسباب داخليّه عمدهء اين اسباب ، سوء تدبير در خوردن و آشاميدن و ردائت جوهر غذا و آب مشروب است كه هريك خود اقسامى دارند و برحسب عادات و قوت و ضعف قواى فرد اختلاف دارند . اسباب خارجيه مانند حركات عنيفه بعد از غذا خوردن و ماندن در آفتاب و هواهاى با كدورت و صبر بر گرسنگى و . . . فصل دوّم : معرفى امراض معديّهء امتلائيه اگر اسباب مذكوره به دفعات اتفاق افتد ، طبيعت توان مقابله با آن را ندارد و لهذا