( مسأله 23 ) : مريض يا شخص عاجز ( همانند پير مرد وپيرزن ) كه قدرت وتوانائى رفتن به حج را ندارد ويا براي وى حرج ومشقت دارد اگر استطاعت مالي پيدا كرد حج بر خودش واجب نيست . ( مسأله 24 ) : اگر شخصي در مدينه منوره مريض گردد بطورى كه به هيچ وجه قادر به انجام اعمال حج نشود در أين صورت : اگر سال أول استطاعت أو است از استطاعت خارج شده وحج بر أو واجب نيست . واگر حج قبلا بر أو واجب شده بايد صبر كند تا پس از بهبودى حج بجا آورد واگر بطور كلى از بهبودى خود مأيوس بأشد احتياط واجب آنست كه نائب بگيرد . ششم - امنيت وباز بودن رآه رآه رفت وبرگشت باز بوده واز نظر جان ومال وناموس خود ، احساس امنيت كند . ( مسأله 25 ) : هر گاه براي رفتن به حج ، دو رآه ( دور وبي خطر - نزديك وبا خطر ) وجود داشته بأشد وجوب حج ساقط نمىشود وبايد از رآه بي خطر ( هر چند دور بأشد ) به حج برود . ( مسأله 26 ) : اگر در رآه حج ، دشمنى بأشد كه دفع آن جز با پرداخت پول زياد ، امكان پذير نشود در صورتي كه پرداخت پول ، موجب حرج ومشقت بأشد وجوب حج از أو ساقط مىشود . ( مسأله 27 ) : هر گاه كسى عذر شرعي پيدا كند همانند أين كه زندانى بأشد ويا دولت از رفتن وى جلوگيرى نمايد ، و . . ، استطاعت حاصل نشده وحج بر أو واجب نيست .