و حدوث مرض مسطور از غبار و دخان ازين قبيل‌ست چه بسبب نشف رطوبات و احتباس اجزاء ارضيه در حنجره و غيره بالاخرة مودى بسوء مزاج يابس مىشود فافهم فائده گاه باشد كه صياح شديده بنا بر تحليل رطوبات يا احداث ورم يا ايجاد الم در حنجره و قصبه بسبب تجلب مواد باغشيانها از حركات عنيفه مسخنه توليد اين علت نمايد و اسباب ما تقدم بر اين گواه باشند فصل پنجم در موحده با خاء معجمه و در وى نيز مرض واحدست بخر بموحده و خاء معجمه و راء مهمله بر وزن فرس در اصل بمعنى مطلق كنده شدنست دور اصطلاح اطبا عبارت از تغير بوى دهن و بينى و گنده شدن ويست و اين مرض را به دو قسم بيان كنيم قسم اول در بخر الضم و وى باعتبار سبب بشش نوع متنوع مىشود يكى آنكه بسببى از اسباب حرارت غريبه بمعده افتد و بر رطوبات وى مستولى گردد و از آنكه سطح فم بسطح معده مشاركت دارد حرارت مسطوره بر حوالى حنك اصول دندان استيلا يابد و رطوبات آنها را بتصرفات غريبه فاسد و متعفن سازد بساست ؟ ؟ ؟ كه عفونت مذبوره بجرم اسنان سرايت نمايد و بواسطه انطفاء حرارت غريزى بحضر و سودا و اسنان انجامد و از خواص اين نوع‌ست كه بعد تناول غذا كمتر گردد چه در اين هنگام حرارت متعفنه تسكين تا يابد دوم آنكه بلغم عفن در معده مجتمع شود و بخارات متعفنه از ان مرتفع شده باعصاب فم گرايند و احداث اين علت نمايند و از آنكه منبع علت در اين نوع معده باشد اكل غذا و غسل دهان چندان مفيد نيايد فافهم سوم آنكه بوجهى من الوجوه سوء مزاج حار در عمور رو نمايد و رطوبات آن را متعفن و مستحيل بكيفيت رديه سازد و خروج خون على الدوام از لثه و بن دندان از لوازم اين نوع‌ست چهارم آنكه رطوبات فاسده عفنه حادة الكيفية بطريق نزله از دماغ بعمور ريزد و ويرا فاسد و متاكل سازد و مبتلا بدين بلا هرگاه كه باشياء حامضه يا بورقيه تمضمض نمايد رطوبات لزجه منتن الرائحه از عمور و سر منجلب شده بسوى اشداق توجه فرمايد اما بخر زوال نيابد چه رطوبات فاسده كه بمضمضه زوال پذيرد و بدل آن ديگر از سر متحدب و منجلب شود و ايضا برخى از مادهء موجبه در حوالى اعصاب كه محيط دندان باشند متمكن باشد و وصول اثر مضمضه به آن ممكن نباشد پنجم آنكه رطوبت رديهء منتنه بجرم دندان نافذ شده ويرا متاكل و متعفن سازد و حدوث اين نوع به ثقب اسنان هويدا باشد ششم آنكه بمشاركت ريه و عفونت آن دست دهد و اين نوع در آخر سل بمنصه ظهور رسد فائده اكثر حدوث بخر الفم از كثرت خواب غدوات و تواتر تخمات صورت بندد و مرجع آن بسوى بعضى از انواع ما تقدم‌ست چه از مسببين مسطورين فساد در معده و فتور در هضم راه يابد فتامل و لذا قال صاحب الشرع سيد الانام عليه و آله الصلاة و السلام اياكم و يوم الغدوات فانها منجرة محضرة الحديث قسم دوم در بخر الانف و وى بحسب سبب بسه نوع