و مضر ريه و مصلحش عسل و مصطگى و شكر و پوست او مائل به خشكى و رادع و مسدد چون يك مثقال پوست او صبح و شام تناول كنند جهت اسهال دموى و صفراوى و التهاب امعا مجرب است و قدر شربتش تا پنج درم و از تخم تازه او تا ده درم و از پوست او تا يك نيم مثقال و از گل او تا يك درم و روغن او كه بطور روغن گل بگيرند مخدر و منوم و مسكن دردهائ حاره و روغن تخم خشخاش در افعال از ان ضعيف‌تر است خشخاش اسود مراد از مطلق او قسم بريست در آخر سوم سرد و در جميع افعال تخم او قوى تر از بستانى و جهت حرارت جگر نافع و مضر دماغ و مصلح او باديان و قدر شربت او بجميع اجزا به قدر نصف شربت بستانى است و از تخمش يك مثقال و بدلش در اكثر امور تخم كاهوست . خصية الثعلب به فارسى ثعلب گويند و آن بيخيست سفيد و از سورنجان كوچكتر و طعم او شيرين و در تازه او بوى است شبيه ببوى منى و در آخر اول گرم و تر مبهى و مقوى عصب و جهت كزاز و تشنج يابس و توليد منى و تقويت نعوظ مفيد و طلائ او با روغن گل منبت مو و مقوى و مانع از سقوط اوست و قدر شربتش دو مثقال و مضر فم معده و مصلح او شكر و بدلش تخم زردك‌ست و چند اقسام مىباشد چنانچه در مطولات مفصلا مذكور است خطمى معروف است سفيد و سرخ و مختلف الالوان مىباشد آنچه بىگل باشد خطمى برى نامند جالينوس سرد و تر دانسته و شيخ الرئيس گرم باعتدال و اكثر مركب القوى مائل بسردى و ترى و از انواع خبازى شمرده‌اند محلل و منضج و رادع و مرخى و گل او ضعيف‌تر از برگ و شاخ او و آب طبيخ او جالى امعا و رافع ضرر تندى ادويه مسهله و يك مثقال آن جهت تحليل قولنج و كشادن بول و حيض و قرحه امعا و نفث الدم و سرفه حار و اسهال و مغص و مواد سوداوى و ضماد او جهت تسكين درد اورام و عرق النساء نافع و هرگاه يك جز و تخم او با دو جزو دانه خرما كه با سركه طلا كنند جهت تحليل اورام بغايت مجرب و پوست بيخ او بغايت ملين و طبيخ او جهت زحير و مغض و سده امعا و قرحه آن نافع هرگاه بيخ او را كوفته در لته بسته در آب گذاشته در زير آسمان چندان نهند كه آب منجمد گردد به جهت نفث الدم و سرفه حار مجرب و مضر معده و مصلح او عصارهء