محمد صادق على خان
90
مخازن التعليم ( فارسى )
مشابه بيگديگراند در دوم سرد و خشك و قابض و رادع و مقوى اعضا و جهت اسهال دموى و صفراوى و نزف الدم هر عضو نافع و قدر شربتش تا دو درم و مصدع و مصلحش كتيرا و بدلش بوزنش پوست انار خبطيانا بهندى پكهان بيد گويند و بيونانى اسم بيخيست مايل بسرخى در اول سيوم گرم و خشك بغايت ملطف و مفتح و محلل و مدر و ترياق سموم و جهت گزيدن سگ ديوانه و هوام و سموم مشروبه مفيد و قدر شربتش تا يك مثقال و مضر سينه و مصلحش اسقولوقندريون و بدلش در تفتيح و تحليل يك وزن و نيم او اسارون و نصف او بيخكبر و در هر محل قسط و زراوند و بوزيدان و بقائ قوتش تا سه سال است و عصاره او در افعال قوىتر و قوت او تا هفت سال باقى است جند به فارسى آش بچكان نامند و آن شبيه نهبيه است و حيوان آن مائ و بهترين او سرخ و بعد از ان زرد و سياه او از سموم قتاله است و جندبيدستر نيز گويند در آخر سيوم گرم و خشك مفتح و محلل و جهت خفقان بارد و نسيان و فالج و رعشه و ساير امراض باردهء دماغى و عصبى نافع و آشاميدن آن به قدرى كه افيون خورده باشند رافع سميت افيون است چون با برابر افيون بسايند زهر او دور كند و قوتش تا پانزده سال مىماند و قدر شربتش تا يك دانگ و مضر محرورين و مصلح او شربت بنفشه و بدلش مثل اووج و نصف آن فلفل جوز به فارسى گردگان و بهندى اخرو ؟ ؟ ؟ نامند مغز او در دوم گرم و در اول خشك و با رطوبت فضلى و ملين طبع و محلل و مبهى و خوردن ده مثقال او كه با ده مثقال انجير كوبيده باشند در تليين طبع مجرب و بالخاصية مسكن مغص و مصلح قروح است شربا و ضمادا و نوشانيدن سوخته او كه با پوست سوخته باشند به قدر يك مثقال به آب مورد و امثال آن جهت قطع خون بواسير و طلائى نشارهء چوب او با سركه جهت سرخ كردن رنگ رخسار مجرب است و بريان كرده او با پوست جهت سرفه كه از هواى سرد باشد مفيد و مغز كهنه او را چون ناشتا بخايند و طلا نمايند جهت تشنج بارد و يبس اوتار و ورم پستان بيعديل و روغن گردگان