محمد صادق على خان
84
مخازن التعليم ( فارسى )
سائيده بدهند پپتيا تخميست مدور غير تام مشهور گويند در آخر سيوم گرم و خشك و بعضى در اوّل چهارم مىدانند اگر يك سرخ يا دو سرخ در آب سائيده بخورند براى درد و پيچش و ايلاوس و فالج و دفع زهر مار و حشرات و اسهال منفعت تام مىبخشد و هرگاه به قدر چهار گندم در آب سائيده قبل از آمدن لرزه تپ بخورانند لرزه تپ موقوف يا كم مىگردد و حضرت والد ماجد غفر اللّه له مىفرمايند كه راقم در هيضه و درد شكم به قدر دو ماشه و زياده و كم در گلاب سائيده استعمال كرده نفع كلى بخشيد و در سفر طعام فاسد يعنى شب گذاشته را چند كس خوردند همه يا قى كردند قى بند نمىشد و بر بعضى اعضا نشان تيرگى و كمودت اشكارا گرديده بود والد شريف همين دوا بسبب نابودن دوائى ديگر در گلاب سائيده باوزان مختلفه استعمال فرمودند نفع تمام بخشيد و در صورت كه قى بند نشود مكرر بدهند انجام كار قى بند مىگردد انتهى كلامه و روغن او كه او را ورق ورق تراشيده و روغن كنجد بريان كرده تيار سازند شخصى را كه سم داده باشد و بيهوش افتاده باشد قدرى بدهند اثر سم باطل گردد و مالش اين روغن برائ فالج بسيار نافع است و شراب او كه بست و پنجدانه آن را ريزهريزه نموده در شراب پاؤ آثار اندازند و پانزده روز در گرما نگاهدارند بعد از ان هر روز يك ماشه آن را وقت شام بخورند برائ قوت باه منفعت بسيار بخشد و قدر شربت او از يك حبه تا دو حبه نوشتهاند و مضر امراض گرم و گرممزاجان و بدلش نارجيل دريائى كهنه است پهالسه ثمر درخت هندى مشهور است يكى ترش كه شربتى نامند و دوم شيرين كه شكرى گويند ترش او بسيار خوشطعم و دافع صفرا و خون و تقطيع بلغم نمايد و به نسبت ديگر ترشى مضرت كم دارد و قابض شكم و رافع تشنگى و مقوى دل و معده و افشردهاش كه با قند و گلاب ترتيب دهند در تقويت دل و تسكين خفقان و ازالهء حرارت و تپ بيعديل و رب او در تقويت معده و ديگر منافع بىعديل و افشرده او مصلح انبه و شيرين در برودت نسبت به