و اختلاف در آن و آن دو قسم است مستوى و مختلف مستوى آنست كه اجزائ آله در جميع قرعات بيك و تيره باشد و سبب آن حسن حال نبض بود مختلف بر خلاف آن و مختلف بر دو قسم است منتظم و غير منتظم منتظم آنست كه اختلاف او را نظامى باشد غير منتظم بر خلاف آن و سبب آن افراط ضعف قوت بود جنس نهم وزن است و آن بر دو قسم است جيد الوزن و ردى الوزن جيد الوزن آنست كه وزن نبض مناسب مزاج صاحب نبض بود ردى الوزن ضد آنست و اين سه قسم است يكى مجاوز الوزن و او آنست كه وزن او وزن سنّى بود كه متصل بسنّ صاحبش باشد مانند نبض صبى بر وزن نبض شباب دوم متباين الوزن و او آنست كه چنين نباشد مانند وزن نبض صبى بر وزن نبض شيخ و بالعكس سوم خارج الوزن و او آنست كه وزن او مشابه هيچ وزنى از اوزان نبض نباشد مانند نبض مرتعش و از انواع نبض مركب كه ذى اسمااند آنچه مشهوراند نوشته مىآيد يكى از آن عظيم است و او آنست كه زياده باشد در طول و عرض شهوق دوم صغير و او مقابل عظيم است سوم معتدل و او متوسط بود چهارم غليظ و او آنست كه زياده باشد در عرض و شهوق پنجم دقيق و او مقابل غليظ بود ششم معتدل و آن متوسط بود ميان هر دو اين هر شش انواع دلالت مىكند بر آنكه دلالت مىكند بر آن بسايط اينها هفتم منشارى است كه مشابه باشد باسنان منشار و او آنست كه سريع متواتر صلب مختلف الاجزاء باشد در شهوق و غور و تقدم و تاخر و صلابت و لين و دلالت مىكند بر ورم عظيم كه در اعضاى عصبانى بود و اين اكثر در ذات الجنب مىباشد هشتم موجى و آن مشابه منشارى بود در اختلاف اجزا مگر آنكه ليّن بود گويا موجها است كه پيهم مىرسند بعض وى بعض را و آن دلالت مىكند بر ضعف قوت يا بر لين آله در استسقا و ذات الريه و فالج و سكته مىباشد نهم ودديست ؟ ؟ ؟ و اين مشابه موجى بود مگر آنكه صغير بود مانند حركت كرم بسيار پا دهم نملى است و مشابهة دارد به دودى مگر آنكه اصغر و اشد تواتر و ضعف بود مانند حركت مورچه