محمد صادق على خان
125
مخازن التعليم ( فارسى )
حافظ فساد اوست مغز او در دوم گرم و خشك و نزد بعضى در اول تر و مبهى و مفتح سده جگر و مولد خون صالح و موجب فربهى بدن و مقوى معده و فم آن به حدى كه ساير لبوب ماكوله به او نمىرسد خصوصا چون با پوست رقيق ملاصق مغز خورده شود و حافظ ذهن و رافع خفقان و جهت درد جگر و قى و غثيان و لاغرى و سرفه مزمن و تقويت دل و برودت جگر و لاغرى گرده و يرقان و سپرز نافع و مصدع محرورين و مورث شرى و مصلحش سركه و ترشيها و ميوهاى بارده و پوست سرخ رقيق لاصق مغز او معتدل در حرارت و خشك و پوست سبز بيرون او سرد و خشك و بغايت مقوى معده و دل و قابض و رافع اسهال و تشنگى و قى و طبيخ پوست سفيد صلب او كه طبخ مفرط داده باشند در آن آب نشستن جهت خروج مقعد مجرب و روغن پسته خوشبوكننده اطعمه و بالخاصية مضر معده و سعوط او با مشك جهت لقوه و تقويت حافظه و تنقيهء دماغ مجرب فضه به فارسى نقره و سيم و بهندى چاندى نامند و تكون او از گوگرد و زيبق پاك دانستهاند كه گوگرد به قدر عشر زيبق باشد در اول سرد و خشك و گويند معتدل و در تفريح و تقويت قريب به ياقوت و جهت خفقان و بدبوئ دهان و رفع رطوبات لزجه و عفونت بلغم و ماليخوليا و جنون و وسواس و ربو و سرفه استسقا و سپرز سنگ گرده و مثانه نافع و ضماد او محلل اورام و اكتحال او جهت بياض و تقويت باصره مقيد و مضر امعا و مصلحش كتيرا و شربتش نيم درم و خوردن در ظرف نقره باعث تفريح است فلفل بهندى مرچ گويند سياه و سفيد مىباشد و هريك برى و بستانيست و سفيد املس و قابضتر و سياه چين دارد و تندتر در آخر سوم گرم و خشك و سفيد در اول آن و بعضى به عكس دانستهاند و جاذب و هاضم و محلل و جالى و قاطع بلغم و ترياق سموم بارده و مقوى حافظه و مفتح سدد و مقوى معده و جگر و مسحن آن و پادزهر علتهائ عصب و اعضاء عصبانى و با شير و شكر محرك باه و رافع سرفه بارد و ربو و ضيق النفس و رياح و مغص و اكتحال او جهت ظلمت بصر و بياض و ناخنه و طلائ جوشانيده او در گلاب جهت رفع نزلات بارده و درد دندان مجرب و بدستور مضمضه آن كه با پوست