محمد صادق على خان

12

مخازن التعليم ( فارسى )

مدرك حواس ظاهره را صور گويند و مدرك حواس باطن را معانى و دماغ سه بطن دارد 1 مقدم و 2 اوسط و 3 موخر هر بطن سه قسم است اول و 2 اوسط و 3 موخر و مكان او اول بطن مقدم دماغ است اما خيال خزانه حس مشترك است كه نگاه مىدارد صور محسوسات حس مشترك را و مكان او مؤخر بطن مقدم دماغ است اما وهم قوتىست مدرك معانى جزئيه را كه قائم است با صور جزئيه مانند موافقت و مخالفت و صداقت و عداوت جزئيه و مكانش بطن آخر بطن اوسط دماغ است امّا حافظه خزانه وهم است و مكان او و بطن موخر دماغ است اما متصرفه قوتى است كه تصرف مىكند در صور محسوسه مخزونه در خيال و معانى جزئيه مخزونه در حافظه بتركيب و تفصيل و اين شش گونه است يكى آنكه تركيب بعض صور با بعض صور كند مانند آنكه تخيل كند آدمى را مثلا كه دو سر دارد دوم آنكه تفصيل كند بعض صور با بعض مانند آنكه تخيل كند آدمى را كه بىسرست و امثله « 1 » چهار قسم در مطولات مذكورست و مكان او بطن اوسط دماغ است و قوت حيوانى قوتىست كه تيار مىكند اعضا را برائ قبول قوت نفسانى و مبدأ حركت قلب و شرائين است فرسخ هفتم در افعال و آن بر دو قسم است يكى مفرد و او آنكه تمام شود بيك قوت مانند جذب و امساك دوم مركب و او آنست كه تمام شود به دو قوت يا زياده مانند ازدراد كه از جاذبه طبعى معدى و از دافعه ارادى كه در عضلهء ازدراد است حاصل مىشود طريق دوم در احوال بدن انسان و آن دو است صحت و مرض صحت حالتى ست بدن انسان را كه بسبب ذات آن حالت جارى شوند همه افعال بدنى كه طبعى و نفسانى و حيوانىاند بر مجرائ طبعى مرض حالتيست كه بسبب ذات آن برسد افعال را ضرر و عام‌ست كه لحوق ضرر در ساير افعال باشد يا در بعض آن و ضرر فعل بر سه قسم است تغير و نقصان و بطلان و مرض بر دو قسم‌ست مفرد و مركب مفرد آنست كه مرض واحد

--> ( 1 ) ؟ ؟ ؟ لا نفيس سه مثال تركيب و سه مثال تفصيل چنين ذكر كرده اول تركيب بعض صور با بعض ديگر مثل تخيل انسان ذى جناحين فائده تخيل را مطابق واقع بودن ضرورى نيست دوم تركيب بعض معانى با بعض ديگر مثل تخيل صداقت با عداوت سوم تركيب بعض معانى با بعض صور مثل تخيل صداقة جزئية برائ زيد چهارم تفصيل بعض صور از بعض ديگر يعنى خيال كند كه بعض از بعض جدا است مثل تخيل انسان بلا راس پنجم تخيل تفصيل بعض معانى از بعض مثل تخيل سلب صداقة جزئية از عداوت جزئية ششم تفصيل بعض معانى از بعض صور مثل سلب صداقة ؟ ؟ ؟