در جوهر رطب احداث زياده تسخين كند و نيز اقبال طبعيت بر ترياق نسبت به معجونين مذكورين اكثر بود پس بنابراين وجوه تاثير ترياق در قوت مساوى تاثير آن هر دو باشد يا قدرى زايد ليكن نه بمرتبه كه از استعمال او خوف كنند و بر استعمال اين هر دو جسارت تمام و حال آنكه دو 883 معنى اول گاهى 884 در اين هر دو معجون نيز يافته شوند 885 و با وجود اين تجبن 886 از تخمر 887 او و تجبن به طرى آن نبود و همچنين است 888 حال اين 889 متخلفين در جسارت بر شفى 890 حب قوقايا و حب منتن 891 و حب سورنجان و جبن 892 از ايارج 893 اوغاذيا و ايارج اركاغانيس با وجود آنكه ادويه مضره 894 درين هر دو قليل اند و مصلحات آن كثيره و هرگاه كه تامل كردم حرارت ترياق در ذات خود در درجه ثانيه يافتم و حرارت مثروديطوس را اقل ازو به قليلى و اين بحسب قوى بسايط هر دو و اوزان او بود و آنچه توهم نموده‌اند كه آن هر دو بسبب مزاج و تخمر و اكتساب حرارت از خارج مىنمايند امرى است غير مدرك بقياس بلكه تخمين صناعى تجربى و حال آنكه به تجربه 895 نيز از ترياق و 896 مثروديطوس سخونتى زايد 897 بر سخونت كمونى و فلافلى نمىبينم و امام افعال سريعه و قويه كه از 898 ترياق و مثروديطوس ظاهر شود 899 بسبب شدت حرارت و برودت نباشد بلكه بخاصيت شريفه بود كه از خواص بسايط يا از خارج حاصل است پس در ترياق و مثروديطوس تسخين و احراق زايد [ بر ] 900 معاجين 901 اخرى 902 نبود چنان كه مظنون 903 است و چون انسانى معتدل المزاج در اوقات معتدله يا بارد 904 يكى را از آن هر دو به مقدار معتدل استعمال نمايد 905 و تواتر و اكثار 906 نكنند در تقويت قلب منفعت عظيم بخشد و حفظ صحت نمايد - و از عوايل عفونات و بائيه و 907 حركات رديه 908 اخلاط و ضرر سموم امن 909 بخشد 910 و تقويت تمام قوى و اطالت عمر كند و در شخصى كه سوى مزاج حار دارد و [ در ] 911 فصول حاره و بلدان حاره رخصت استعمال او نبود و همچنين است حال جوارشات و معاجين حاره مگر وقت ضرورت ظاهره و قريب ترياق و مثروديطوس درين باب دواء المسك مر و حلو بود و در مزاج معتدل و بارد مر اقوى و اوفق باشد - و در مزاج حار حلو و دواء المسك در تفريح نسبت به ترياق قصور كثير ندارد و در تقويت قلب او را نسبت به 912 ترياق قصور معتدل بود و 913 تقويت ساير اعضا قصور شديد و اكثر فعل او به قلب تفريح و انعاش 914 روح است و مقاومت جميع سموم نكند 915 بلكه آنچه كه قائم‌مقام بيش بود و فايده او در 916 لذوع 917 نسبت به سموم مشروبه اقل باشد و نفع هر دو ترياق عام 918 است و دواء المسك مر را گاهى به اين نوع تعديل كنند كه بگيرند ده مثقال ازو با عصاره سيب شيرين و انار شيرين و به 919 شيرين كه هريك پنجاه مثقال بود طبخ دهند تا بقوام آيد پس در حار مزاج استعمال نمايند 920 و چون مزاج