أبو علي سينا ( مترجم : حكيم احمد الله خان دهلوى )
168
رسالة في الأدوية القلبية ( تفريح القلوب ) ( فارسى )
به تمتين روح كند به جهت برودت و يبوست خود كه در ثالثه باشد و بعيد نيست كه از منورات روح نيز بود - آس 584 : ظاهر آنست 585 كه مستحكم الامتزاج نباشد و قوت واحده 586 غالبه 587 ندارد بلكه مظنون آنست كه درو دو جوهر بوند 588 در يكى برد غالب بود و در ديگرى حر [ و هر دو ] 589 امتزاج موثق و فعل و انفعال مستحكم نيافته تا بر مزاج غالبى از ان هر دو استقرار مىيافت - و مشابه آنست كه جوهر لطيفى كه درو حر غالب است اقل باشد و كثيفى كه درو برد غالب بود اكثر و 590 امتزاج او بمرتبه موثق نيست كه حرارت غريزى ما بر تفريق آن هر دو قادر نباشد پس جوهر حار اول نفوذ 591 كند و تسخين نمايد و بعد از ان بارد تقويت و 592 تسديد - لهذا منفعت او در 593 انبات شعر عظيم بود چه جوهر حار اولا توسيع مسام و جذب ماده شعر [ كند 594 بعد از ان جوهر بارد قبض مسام و شد عضو پس از ان ماده شعر ] متكون گردد و عطريتى 595 كه درو است 596 مركب او جوهر حار و عفوصت مركب او جوهر بارد بود و تاثير 597 جوهر حار در جوهر بارد باعث حرارت اوست - پس چون آس را باعتبار مزاج اغلب و اقوى اعتبار كنند بارد در اولى و يابس در ثانيه باشد و معهذا او را تلطيفى 598 بود و به عطريت ملايم جوهر روح و به جهت قبض و تلطيف 599 نيز ملايم روح و ممتن و منقى 600 و باسط اوست و به اين وجوه نافع خفقان و ضعف قلب بود - اشنه : حار در اولى و يابس در ثانيه 601 باشد و به عطريت ملايم جوهر روح و مقوى او و 602 به جهت لطافت بسوى او نفوذ كند و به قبض تمتين 603 او نمايد - لهذا نافع خفقان و مقوى قلب بود - اسطوخودوس : حار در اولى و يابس در ثانيه است و خاصيت او اسهال خلط سوداوى بود خاصة از راس و قلب - و مفرح 604 و مقوى قلب است به تصفيه جوهر روح قلبى و دماغى 605 از خلط سوداوى و درو 606 اندكى قبض بود - لهذا روح قلبى را متانتى بخشد و مظنون 607 آنست كه مر او را خاصيتى 608 در تقويت قلب 609 سوداوى [ به ] 610 وجوه مذكوره باشد و بهمينجهت از سموم مشروبه و ملذوعه شديد النفع بود و منفعت او در تقويت قلب و تزكيه فكر شديد - ارماك : چوبى است با عطريت كه مشابه قرنفل بود - بعضى گويند از يمن آرند و بعضى گويند از هند - حار در ثانيه و يابس در اولى بود 611 و بخاصيت نافع روح و عطريت و قبض و لطافت او معين خاصيت باشد - چنانچه سابق ذكر يافته و تقويت قلب و دماغ و ساير احشا نمايد و اعانت تمام قوى در افعال آن - آذربويه : حار و يابس در ثالث با ترياقيت 612 و مقوى قلب بود مگر مزاج روح را مستعد غضب گرداند 613 نه مستعد فرح -