قوت در شدت بود - چنانچه در اصول طبيعى مبين شده و نيز چون روح كثير المقدار باشد وفا كند به اين كه قسط وافر از آن در قلب ماند و قسطى وافر 111 به انبساط رود كه در فرح 112 و لذت لازم است و چون قليل بود طبيعت به آن بخل نمايد 113 و او را [ در ] 114 مبداى ضبط كند پس انبساط آن ممكن نباشد - و افضليت ملتذ در كيف آن بود كه مزاج و قوام او فاضل باشد و نورانيت او وافر پس مشابهت او براى جوهر سماوى شديد بود - و اينها اسباب لذت و فرح باشند و اضداد 115 اينها اسباب الم و ترح - چون اسباب لذت و اسباب استعداد او دانسته شد اسباب فرح نيز معلوم شود چه لذت بمنزله جنس است ، فرح بمنزله نوع او و روحى كه در قلب است وقتىكه كثير المقدار بود و ماده كه تولد او از آن قريب است نيز كثير 116 - و مزاج و قوام او معتدل و نورانيت او ساطع 117 استعداد او براى فرح شديد باشد - و چون قليل المقدار و قليل الماده بود چنانچه در ناقهين و منهوكين و مشايخ 118 يا غير معتدل المزاج چنانچه در مرضى و يا كثيف و مظلم 119 و غليظ القوام چنانچه در اصحاب سودا و مشايخ قبول انبساط نكند 120 و همچنين وقتىكه بسيار رقيق القوام بود چنانچه در منهوكين و نسا [ و يا 121 مظلم باشد چنانچه در اصحاب سودا ] پس درين‌صورت شديد الاستعداد براى غم باشد - فصل : [ استعداد روح براى انفعال از مفرحات 122 ] مستعد چيزى را ادنى اسباب او 123 كفايت كند مانند كبريت كه مستعد اشتعال است پس مشتعل شود باندك آتشى كه باضعاف او 124 چوب اشتعال نيابد - و همچنين وقتىكه روح استعداد انفعال از مفرحات داشته باشد بحصول ادنى سببى از اسباب مفرحه فرحت يابد - و براى همين [ بشارب ] 125 خمر فرح 126 كثير باشد حتى مظنون شود كه فرحت 127 او [ لذاته ] 128 است و اين‌چنين نيست چه محال است كه اثرى بدون موثرى حادث گردد بلكه خمر چون باعتدال خورده شود روح كثير و معتدل المزاج 129 و معتدل القوام و شديد النورانيت توليد نمايد - پس آن روح مستعد فرح باشد و مر او را فرحت از ادنى اسباب مفرحه نافعه حاصل آيد - و تأثير آن از امور نافعه فى الحال اكثر باشد نسبت بتاثير 130 از امور نافعه مستقبل 131 و همچنين تأثير 132 آن از اسبابى 133 كه نفع آنها در لذت 134 است 135 اكثر بود نسبت باسبابى كه نفع آنها در خصايل نيك است و نيز تأثير 136 او از مظنونات نسبت به معقولات زياده 137 بود - چه روح نفسانى در حالت انتشار كثير الرطوبت باشد و اطاعت حركت مفكره و استعمال عقل ننمايد و با وجود اين بسبب 138 مخالطه ابخره متصاعده 139 متموجه كثير الحركت بود پس به سبب رطوبت