باب بيست و هفتم : در بيان ادويه‌اى كه حرف اول آنها ها است فصل الهاء مع الالف هارسنكهار به فتح ها و الف و را و فتح سين مهملتين و سكون نون و كاف و ها و الف و راى مهمله لغت هندى است به معنى علاقه گل كه از براى زينت در گردن اندازند زيرا كه هار به لغت هندى بند گل را كه در گردن اندازند نامند و سنكهار زينت و آرايش را گويند . ماهيت آن : درختى است هندى و در هند خصوص در بنگاله كثير الوجود و ساق آن مربع شكل و از بيخ تا انتها و در چهار ضلع آن در زير پوست چهار رگ سفيد صلب اندك پهن رسته و همچنين در شاخ‌هاى آن و برگ آن متوسط در بزرگى و كوچكى و سبز و تيره خشن و پايين آن عريض و بالاى آن باريك بعضى مشرف و بعضى غير مشرف و پوست ساق و شاخ آن منقط به نقطه‌هاى سفيد رنگ شبيه به گاو زبان و گل آن خوشبو و ساق آن زرد و گل آن انبوبى شكل باريك اندك طولانى به قدر نيم بند انگشت و بر سر آن برگ‌هاى سفيد شش هفت عدد ريزه شبيه به گل ياسمين و اهل هند غنچه‌هاى نيم شكفته آن را به ريسمان كشيده هار مىسازند و برگهاى سفيد گل شكفته آن را از ساق زرد آن جدا مىنمايند و افشرده آب آن را گرفته خشك مىنمايند و آن را گل كامه مىنامند خوشبو مىباشد و از آب تازه آن نيز لباس را رنگ مىنمايند عودى رنگ خوشبو مىگردد و ساق گل آن را خشك نموده در آب جوش داده لباس را بدان رنگ مىنمايند زرد رنگ مىگردد و تخم آن پهن مايل به تدوير و از ميان اندك منحنى و مايل به زردى و تيرگى و در غلافى خشبى نازك و مستعمل در ادويه بيشتر برگ و تخم آن است . طبيعت آن : سرد و خشك و با قوّت قابضه . افعال و خواص آن : اهل هند برگ نازك نورسته آن را مقدار شش هفت برگ با آب ساييده با اندكى زنجبيل تر كه به هندى ادرك نامند جهت حميات كهنه مىخورانند و تخم آن را ساييده با آب و سر را بدان مىشويند جهت رفع حزاز و مىگويند شرط است در استعمال جهت حميات اجتناب از ماست و لبنيات و ماهى و گوشت و گل كامه در قرابادين كبير در حرف كاف ذكر يافت . هاسيمونا به فتح ها و الف و كسر سين مهمله و سكون ياى مثناة تحتانيه و ضم ميم و سكون واو و نون و الف لغت نبطى است . ماهيت آن : نباتى است ساق آن بلند و با رطوبت لزج چسبنده و مزغب و شاخ‌هاى آن باريك و برگ‌هاى آن ريزه شبيه به خار كوچك و بيخ آن شبيه به شلغم و سياه و هر چند در زمين فرو مىرود باريكتر مىگردد تا به قدر موى مىرسد و خام و پخته آن را مىخورند و لذيذ مىباشد و مايل به تندى . طبيعت بيخ آن : در دويّم گرم و در اول خشك و بعضى گرم و تر دانسته‌اند . افعال و خواص آن : ملطف اخلاط غليظه . * اعضاء الصدر و الغذاء و النفض * آشاميدن آن مقوى قلب و حافظ صحت بدن و جهت سرفه و درد سينه و سپرز و گرده و مثانه نافع و بعضى آشاميدن آن را باعث توليد پسر دانسته‌اند و گفته‌اند بالخاصيت نطفه منعقد از آن قبول صورت انوثيت نمىكند و جلوس در طبيخ آن و به دستور آن جهت سرعت حركت اطفال مؤثر و به گمان بعضى تعليق آن در پارچه سبز در روز چهارشنبه قبل از طلوع آفتاب رافع سحر و چشم بد است . فصل الهاء مع الدال المهمله هدبه به فتح ها و سكون دال و فتح باى موحده و ها در اصفهان آن را