اتمام رسد چهل درم از جزو داخلى و ده درم از قشر خارجى آن و الا بدل آن نيز از جزو داخلى ده درم بگيرند و به دستور در شش رطل آب طبخ دهند تا به نصفه رسد و ثفل آن را نيز به دستور طبخ دهند و بياشامند به همان نحو تا قريب به اتمام رسد پس پنجاه درم از جزوه داخلى و ده درم از قشر خارجى اگر يافت شود و الا ده درم نيز از جزو داخلى بگيرند و به همان نحو طبخ دهند و بياشامند و دستور پرهيز و تنقيه و تغذيه به نحو چوب چينى است بلا تفاوت و تصرفات در اين به حسب امراض و امزجه و ازمنه و امكنه و اسنان و غيرها نيز منوط براى طبيب حاذق است و چون طعم آن به سبب قبوضتى كه دارد ناخوشايند است براى رفع آن مخير است كه يك مشت مويز كشمش يا چند دانه مويز منقى از حب يا قليلى اصل السوس و يا نبات داخل نمايند و در امزجه صاحبان كبد حار پوست بيخ كاسنى و يا صندل زرد مقدار ربع و يا خمس دوا و در امزجه بارده دارچينى و قرنفل هر يك به قدر احتياج و در امراض دماغيه مرزنجوش و يا اسطوخودوس و در وجع مفاصل قليلى كمافيطوس يا كماذريوس و در امراض صدريه پرسياوشان يا فراسيون يا زوفاى خشك يا عرق السوس يا بهدانه و در امراض كبديه پوست بيخ كاسنى يا غافث يا افسنتين و در امراض گرده عرق السوس يا تخم هندوانه يا خربزه يا خيار يا كدو و در امراض طحال حشيشة الطحال و پوست بيخ كبر و همچنين در هر علت و مرض و عرض ادويه مناسبه لايقه بدان و اين دوا از براى رعشه و فالج و سدر و دوار و قولنج بارد و اوجاع مفاصل بلغمى و سوداوى و تقويت معده ضعيفه حادث از برودت و رطوبت نافع است و به تفصيل در قرابادين كبير در خاتمه آن در ادويه جديده مذكور شد . * دستور استعمال « 1 » كياكو * و آن چوبى است كه از ملك فرنگ مىآورند و ماهيت و خواص آن در ادويه مفرده ان شاء الله تعالى خواهد آمد و در خاتمه قرابادين كبير ذكر يافت و بالجمله نافع است از براى جذام و آتشك و ساير قروح خبيثه مجارى بول و غيرها آنست كه بگيرند چوب كياكو را و به سوهان براده نمايند و با سه ربع وزن آن چوب چينى اعلى نيز براده نموده در شش وزن هر دو شراب براندى كه بسيار تند مىشود و از ملك فرنگ مىآيد و يا عرق قندى دوآتشه بلكه سه‌آتشه كه كياكو براده كرده يك آثار و چوب چينى سه آثار براده كرده و عرق قندى شش آثار باشد مثلًا در قرابه شيشه كه ضخيم باشد كنند و بايد كه شيشه پر نباشد بلكه قدرى از آن خالى باشد پس سر آن را خوب محكم بسته كه اصلًا بخار آن بيرون نرود چهل روز در آفتاب گذارند و در بين گاه گاهى حركت مىداده باشند و بعد از چهل روز صاف نموده در شيشه‌ها كنند و سر آن را محكم ببندند و عند الحاجت بعد از تنقيه تام روزى دو توله آن را نهايت سه توله و اگر مريض بسيار قوى البدن و مرض او صعب باشد به تدريج تا چهار توله مىتوان رسانيد تا بيست و يك روز يا چهل روز نهايت پنجاه تا شصت روز كه نهايت مدت ايام شرب آنست و غذا و شراب بايد كه منحصر به شير گاو تازه دوشيده يا چلاو باشد و چلاو با قليه و يا قورمه و كباب و پلاو نيز مىتواند خورد و ليكن بايد كه همه بى نمك و بى ماست باشد و ساير تدابير در بين و ما تقدم و ما تاخر به عينه مانند چوب چينى است كه ذكر يافت بلا تفاوت و اگر در عرق بادرنجبويه و گاو زبان و شاهتره و بسفايج و اذخر و غيرها از عرق‌هاى مناسبه به جاى عرق قندى و يا با ادويه مناسبه هر علت و مرض مانند عشبه مغربيه و صاصفراس و شجرة النبى و امثال اينها تركيب و ترتيب نمايند بد نيست جهت اكثر امراض ضعيفه و متوسطه مانند ضعف اعصاب و دماغ و اوجاع مفاصل و جرب و قوبا و استسقا و امثال اينها و يا به طريق نقوع چوب چينى از هر يك به قدر لايق خيسانيده استعمال نمايند بد نيست براى كسانى كه اجتناب از عرق قندى دارند اين تركيب خوب است . * طريق استعمال شير شتر * جهت استسقاى زقى و طبلى با بول آن بغايت نافع و مفتح سده جگر و سپرز و مسهل زرداب و رافع ضيق النفس بارد و جمعى براى حار آن نيز بيعديل دانسته‌اند چون با اقراص و اشربه بارده و معتدله بنوشند آن است كه چون اراده استعمال آن نمايند شتر را تعليف به گياه‌ها و حبوب مناسبه نمايند مانند آنكه جهت تبريد كاسنى و آرد جو و ثيل و كشوث و امثال اينها و به جهت تسخين كنگر و درمنه و رازيانه و كرفس و شبت و قاقلى كه شور نامند و مانند اينها و از ربع رطلى شروع نمايند و هر روز ده درم بيفزايند تا به حدى كه گرانى نكند و نيكو هضم گردد و ادرار قوى نمايد و اگر طبع مجيب نباشد تا به قدر نيم وزن آن بول شتر مخلوط مىتوان نمود و هرگاه بول صاحب مرض به مقدار شير و زياده از آن باشد و منحدر گردد و تليين بطن نمايد و در آروغ طعم شير ظاهر نگردد و در معده ترش نشود علامت موافقت و عدم تجبن آن است زياده مىتوان نمود و اگر متجبن گردد جهت رفع تجبن آن دو دانگ سكبينج تناول نمايند و اگر موافقت بيشتر نمايد و توانند كه اقتصار آب و غذا بر آن نمايند و غذايى ديگر و آب مطلق نياشامند بهتر و اگر خواهند شير برنج و فرنى با آرد برنج و يا آرد گندم از آن بپزند و بخورند بد نيست و اگر اطلاق زياده نمايد و باعث ضعف گردد يك روز در ميان يا دو روز در ميان بياشامند و مقويات قابضه مانند مصطكى و سنبل الطيب و قرص زرشك قابض و امثال آن اضافه كنند و بايد كه شتر را هر روز حضور خود طلبيده و ظرفى

--> ( 1 ) . دستور آشاميدن : ب