و به عربى قفر و كور و به فارسى بوى جهودان براى آنكه يهودان آن را بسيار بخور مىنمايند و به هندى كوكل نامند به دو كاف عجمى اول مضموم و بعد از آن واو ساكن و كاف دويّم مكسور و در آخر لام . ماهيت آن : صمغ درختى است به قدر درخت كندر و بسيار عظيم و در سواحل بحر عمان و شنجر و بلاد هند كثير الوجود و انواع مىباشد و همه تلخ . آنچه صمغ آن مايل به سرخى و تلخى است مقل ازرق نامند و آنچه مايل به زردى مقل اليهود و مايل به تيرگى و كثافت و سياهى و نرمى در ملمس را صقالبى و آنچه از نواح يمن خيزد و بادنجانى رنگ مىباشد مقل عربى گويند و بهترين آن صافى خالص براق لزج چسبنده نرم خوشبوى زرد مايل به تلخى آنست كه چون در آتش اندازند بوى غار از آن آيد و در آب زود گداخته شود و آميخته به چوب و خاشاك و رمل و خاك و غيرها نباشد و آنچه به خلاف آن اوصاف باشد زبون و قوّت آن تا بيست سال باقى مىماند و چون كهنه شود تلخى آن زياده و هر چند كهنه‌تر گردد ميل به تيرگى مىنمايد و نرم آن مبدل به خشكى و سختى مىگردد خصوصاً عربى آن و مغشوش به مر مىنمايند و فرق به لزوجت مقل و براقى است به خلاف مغشوش . طبيعت آن : در اول سيّم گرم و در دويّم خشك و شيخ الرييس در دويّم گرم و بعضى تر دانسته‌اند و اين اصلى ندارد . افعال و خواص آن : جالى و محلل و ملين و با قوّت ترياقيت . * اعضاء الصدر و الغذاء و النفض و آلات المفاصل * جهت كزاز و درد گلو و سرفه رطوبى كهنه و تنقيه سينه از اخلاط لزجه و ربو و ضعف جگر و تحليل رياح آن و رياح بواسير و خون منجمد در احشا و بواسير و عسر ولادت و احتباس حيض و عرق النساء و نقرس و وجع ظهر و ادرار بول و حيض و شير و تفتيت حصات گرده و تفتيح سدد و اسهال بلغم نافع و چون با ادويه مسهله حاده بياميزند دفع حدت آن مىنمايد و چون از مقل صافى سرخ رنگ عربى مقدار دو مثقال بسايند و با ماء العسل بياشامند منحدر مىگرداند بلغم را و ضماد مقل عربى جهت تحليل اورام حلق و حنجره مفيد و شيخ الرييس گفته قوّت تليين صقلبى زياده از غير آنست و آشاميدن يك درم آن با شير تازه دوشيده جهت تقويت باه و بغدادى گفته چون اراده تليين طبيعت نمايند مقل را بكوبند و آب گرم بر آن ريزند و بياشامند اسهال بلغم نمايد و ضماد مسحوق مطبوخ آن با سه وزن آن سبوس گندم كه به جاى آب ، آب انگور و يا رب آن باشد با قدرى روغن گاو جهت ورم شقيقه مجرب و ضماد آن با آب دهن صايم جهت ورم پلك چشم و اورام صلبه جگر و باد فتق و با اندكى سرنج جهت اسقاط دانه بواسير و ثواليل خصوص تازه آن و نيز ضماد آن جهت اورام صلبه و تحليل رياح غليظه و امراض رحم و مقعده و بواسير خصوص با آب گندنا و به تنهايى جهت تقويت باه و ضماد آن كه با كفى باقلا جوش داده خمير نموده باشند جهت قيلة الماء اطفال و باد فتق و قيلة الامعا را نيز به تخصيص مفيد و احتقان جهت بواسير و بخور آن جهت بواسير و انتفاخ رحم و انضمام فم آن و انحدار جنين و دفع فساد هوا كه به سبب عفونت رطوبت بسيار و يا كشتار و يا مردار بسيار باشد و حمول آن نيز جهت رفع انضمام فم رحم و انحدار و جذب جنين و قطع بواسير و رطوبات سايل از رحم و نشف آنها مفيد . * السموم * طلا نمودن آن نيز جهت دفع سميت لسع هوام . * الاورام و البثور * ضماد آن جهت تليين اورام و تقعد عصب و فسخ عضل و خون منجمد تحت جلد و با آب دهن صايم جهت قوبا و ضماد ممزوج خمير كرده آن با باقلا جوش داده جهت اسقاط ثآليل آويخته و تحليل اورام بلغميه صلبه و ضماد مقل اليهود جهت تحليل خنازير و آشاميدن مطبوخ آن جهت اورام باطنيه . مضر ريه ، مصلح آن كثيرا . مضر كبد ، مصلح آن زعفران . مقدار شربت آن : يك درم . بدل آن : دو ثلث آن مرمكى و ربع آن صبر است و اطريفلات مقلى و بخور و حبوب و دهن و اضمده و اقراص و مراهم و معجون آن در قرابادين كبير مذكور شد . مقل مكى ماهيت آن : اسم ثمر درخت دوم است و با عفوصت و خشونت و با حلاوت و تر آن را نهش و خشك آن را و قل نامند و مأكول است و مىخورند آن را و درخت آن در شكل و ثمر شبيه به درخت خرما . طبيعت آن : سرد و خشك . افعال و خواص آن : قابض . * اعضاء الغذاء و النفض * مقوى معده و حابس اسهال و سيلان خون و طبيخ آن جهت تقطير البول و نفث الدم و جلوس در آن جهت دفع انفجار خون رگها و آشاميدن طبيخ درخت آن جهت قروح مزمنه و تنقيه بلغم . نطول ليف سوخته آن جهت جرب و حكه و منع تولد قمل موثر است . مقنعه به ضم ميم و سكون قاف و كسر نون و فتح عين مهمله و ها . ماهيت آن : عبارت از شير گاو است كه گرم كرده عصاره خرنوب شامى اضافه نموده باشند . افعال و خواص آن : جهت ماليخوليا و خشونت سينه و تسكين تشنگى و تلخى دهان و رفع تبها و اخلاط سوداوى حاصل در معده و ضعف جگر و حرقة البول و جرب و حكه مفيد است .