محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى شيرازى

50

مخزن الأدوية ( ط . ج )

ذكر خواهد يافت و بعضى در اينجا مذكور مىگردد . * احراق به ورق * كه بوره باشد آنست كه ظرف سفالى را بر اخگر گذارند و آن را در آن اندازند و بگردانند تا آنكه سوخته شود و يا آنكه قاشق آهنى را گرم نمايند و بوره را ريزه ريزه كرده در آن اندازند و حركت دهند و همچنين چند مرتبه قاشق را گرم نمايند تا آنكه سوخته شود و بگردد مانند خاكستر . * احراق جبسين و زبد البحر و مانند اين هر دو * كه مسمى به تكليس است آنست كه بگيرند هر مقدار از هر يك كه خواهند و به آب و نمك پاك بشويند و خشك نموده و در كوزه مطين به طين حكمت كرده در كوره آجرپزى و يا تون حمام و يا تنور بسيار گرم بر روى خشتى بگذارند تا آنكه سوخته و سفيد گردد و مادام كه سفيد نگشته كامل نيست مگر در آن عمل بايد نمود . * احراق حيه و افعى و اسود سالخ كه مار باشد * آنست كه بگيرند مار خانگى و يا افعى و يا اسود سالخ هر كدام را كه خواهند درست و زنده در كوزه كرده سر آن را بسته و به طين حكمت كوزه را گرفته در تنور بسيار گرم يك شب بگذارند پس برآورند كه خشك شده خواهد بود سحق نموده با زيت خمير كرده بر خنازير ضماد نمايند . * احراق خطاطيف * كه خفافيش است و به فارسى پرستوك نامند آنست كه بگيرند بچه خطاطيف را و ذبح نموده پر آن را كنده و شكم آن را چاك كرده آنچه در جوف آن است برآورده دور نمايند و پاك شسته و نمك بر آن پاشيده در كوزه كرده سر آن را به گل حكمت بسته در تنور يا در اجاغ بر اخگر گذارند تا محرق گردد . * احراق ارنب * مانند احراق خطاطيف است . * احراق زجاج * كه به فارسى آبگينه و شيشه نامند آن است كه بگيرند زجاج صاف سفيد شفاف خالص پاكيزه را كه سنگ ريزه و خاك و غبار نباشد نرم ساييده در كوزه مطين و يا بوته كرده سر آن را محكم بسته در تون حمام يا تنور بسيار گرم بگذارند تا آنكه سرخ گردد . * رماد زجاج * يعنى خاكستر آن بهتر آن است در كفچه آهنى خوب گرم نمايند و در آب قلعى اندازند و آنچه از آن مكلس شده باشد جدا نمايند و باز تتمه را گرم نموده در آب قلعى اندازند و همچنين تا آنكه تمام مكلس گردد پس نيكو سحق نمايند كه مانند هبا و غبار گردد شربتى از آن مقدار مثقالى با دوازده مثقال آب گرم براى تفتيت حصات قوى الفعل است . * احراق زرنيخ * آنست كه بگيرند زرنيخ اعلاى صافى خالص را ريزه ريزه مانند نخود و باقلا نموده و در كوزه مطين به طين حكمت كرده سر آن را محكم بسته و در وسط سر آن سوراخى براى برآمدن بخار بگذارند و بر اخگر گذارند و مادام كه از آن بخار سياه برمىآيد ناقص است و چون بخار آن سفيد برآيد سوخته سفيد گردد كامل خواهد بود * احراق سلحفات * آن است كه شكم سلحفات يعنى سنگ پشت را شكافته احشاى آن را افكنده و پاك شسته در كوزه مطين كرده سر آن را بسته در تنور يا در اجاغ آن مقدار بگذارند كه سوخته و سفيد گردد . * احراق سرطان * آنست كه بگيرند سرطان نهرى چندان كه خواهند هنگامى كه آفتاب در برج اسد باشد و پاهاى آن را بيندازند و شكم آن را بشكافند و ما فى الجوف آن را بيندازند و با خاكستر چوب تاك و نمك بشويند در كوزه سفال آب ناديده كرده سر آن را محكم سازند و بالاى كوزه را به گلى كه در آن سبوس گندم و خطمى و نمك درهم سرشته باشند گرفته خشك نموده در ميان تنور كه آن را خوب گرم نموده باشند گذارند و سر تنور را بپوشند مثلًا اگر شب گذاشته باشند صبح برآرند و اگر صبح گذاشته باشند شام پس از كوزه برآورده ساييده به كار برند . * احراق سرطان بحرى * نيز به همان قسم است . * احراق شنج و صدف * آن است كه بگيرند شنج سفيد املس را و به طين حر يعنى طين خالص بگيرند و در تنور اخگر گذارند تا سوخته گردد و علامت سوختگى آن است كه سفيد گردد و اگر به يك دفعه سوخته نگردد مجدداً به طين مذكور گرفته در تنور بگذارند تا آنكه سوخته گردد و صدف و امثال آن را نيز بدين طريق احراق نمايند . * احراق عقيق و يشب و ياقوت و امثال اينها * آن است كه در آتش سرخ نموده در آب سرد اندازند مكرر چنين كنند تا آنكه آب آن سوخته و خشك و مفتت و قابل سحق گردد . * احراق بسد و مرجان * آن است كه هر يك را كه خواهند در كوزه سفالى كرده بعد از آنكه آن را ريزه ريزه نموده باشند و كوزه را به گل گرفته در تنور بگذارند تا سوخته و سفيد گردد امّا به حد رماديت نرسد و اگر به يك دفعه سوخته نگردد مكرر نمايند و اين از براى حصول حدت و بورقيت آن است پس برآورند و نرم ساييده استعمال نمايند . * احراق لؤلؤ * آن است كه مرواريد ناسفته را با قدرى شير در ظرف سفالى كرده سر ظرف را محكم نموده در ميان آتش گذارند و بدمند و پس از زمانى برآورند كه سوخته شده باشد . * احراق ملح * آن است كه ملح را بكوبند و به عسل خمير كنند و در خرقه كتانى گذارند و با پارچه نازكى بسته به گل حكمت گرفته در تنور تابيده بر روى خشتى بگذارند و پس از سرد شدن تنور برآورند و گل را از آن دور كنند و نرم ساييده استعمال نمايند .