مؤثر و سنون سوخته سرشته آن با بول صبيان جهت بردن گوشت فاسد متعفن دندان و رويانيدن گوشت صحيح مجرب و با سرگين گنجشك جهت ثآليل و با صبر و حب البان مقشر و آب گندنا جهت سقوط دانه بواسير و التيام جميع زخمها بيعديل و چون زرنيخ و زاج را هم وزن نرم سوده در روغن ياسمين كه به هندى چنبيلى نامند خوب بجوشانند و هر عضوى كه جرب رطب داشته باشد با آب گرم خوب بشويند كه چرك آن پاك شود و با پر مرغى بر آن بمالند در چند مرتبه زايل مىگردد و چون زرنيخ را در شير حل كنند هر مگس كه در آن افتد بميرد و گويند هر مگس كه بر آن عبور كند هم بميرد . مقدار شربت آن : تا نيم درهم . مصلح تعفين آن اخلاط را پوست هليله زرد است . بدل زرنيخ زرد نصف وزن آن سرخ است و بدل آن هر دو در اكثر افعال كبريت و اكثار ضماد و طلاى آن باعث كلف و سستى باه و انعاظ است و مصلح كلف حادث از آن ماليدن عصفر و آرد برنج است و آشاميدن دو درم زرنيخ مصعد كه عراقيون نامند بسيار بد و محدث سكر و مغص و قروح رديه امعا و وجع مفاصل و متغير شدن رنگ بدن به سياهى است و اصلاح آن با آشاميدن آب گرم با جلاب بسيار و شيطرج و روغن بادام و قى بليغ نمودن و ماء الارز و ماء الشعير آشاميدن و تحقين بدان هر دو نمودن و امراق چرب مانند مرق مرغ جوان فربه با روغن بادام و شير تازه دوشيده و لعاب بزرقطونا و تخم خطمى و بهدانه است و چون يك ماشه تا شش ماشه آن را نرم سوده با ماش پخته سرشته به بز بخورانند بدين دستور كه تا شش روز يك ماشه آن را هر روز نرم سوده با قدرى ماش پخته سرشته به بز بخورانند و به روز هفتم دو ماشه بر آن اضافه نموده هر روز سه ماشه بخورانند و روز هفتم اين شش ماشه به دستور نرم سوده به ماش پخته سرشته بخورانند تا چهل روز تمام گردد و در بين ديگر بيفزايند و از روز دويّم خورانيدن آن به بز مقدار چهار توله شير آن با آشاميدن شروع نمايند روزى يك توله بيفزايند تا آن مقدار كه موافقت نمايد پس ديگر بيفزايند و تا چهل روز بياشامند و در اين ايام از حموضات و بقول و ماهى و جماع و آب بسيار سرد و رسيدن هواى بسيار سرد به بدن احتياط نمايند جميع قواى حيوانيه و نفسانيه و طبيعيه را تقويت بخشد و طريق احراق و تشويه آن در مقدمه مذكور شد . زرير به فتح زا و كسر را و سكون ياى مثناة تحتانيه گل نباتى است كه در كوهستان جوزجان به هم مىرسد و به شيرازى اسفرك نامند و به يونانى ارجيقن . ماهيت آن : گياهى است ساق آن شبرى و گل آن زرد شبيه به گل عصفر برّى و مستدير با اندك خارهاى نرم و برگ آن زرد مايل به سفيدى و كوچك و بيخ آن زياده بر شبرى و طعم گياه آن شبيه به كنگر . طبيعت آن : سرد و خشك و با اندك حرارتى . افعال و خواص آن : جالى و محلل صلابات و رافع آثار و مسكن دردها و مدر بول و خون و مفتح سدد و آشاميدن نيم رطل از آب مطبوخ آن با مويز سه روز متوالى جهت سپرز و يرقان و استسقا مجرب و يك اوقيه از معجون آن با عسل همين اثر دارد و ضماد آب طبيخ آن با آرد جو جهت اورام حاره بغايت مفيد و خاكستر آن جهت جرب و جراحات نافع . مصدع ، مصلح آن سكنجبين . مقدار شربت آن : در مطبوخات تا پنج درم و صباغان آن را از براى رنگ زرد استعمال مىنمايند . زريق به ضم زا و فتح را و سكون ياى مثناة تحتانيه و قاف . ماهيت آن : از طيور مايى است و برّى نيز مىباشد و رنگ آن سفيد و گوشت آن بسيار با سهوكت و زهومت و بدبو و با اعصاب و الياف بسيار مىباشد و بدترين آن پير و لاغر آنست و بهترين آن جوجه آنست كه از تخمى كه ماده آن نجاست نخورده باشد به هم رسد . طبيعت آن : گرم و خشك . افعال و خواص آن : محرك باه و بطى الهضم مصلح آن با آب چغندر پختن است بعد از آنكه اولًا در روغن قدرى بريان نموده باشند و سرگين آن بسيار جالى جهت جلاى كلف و نمش و زهره آن با سميت و جلاى بياض خفيف چشم و طلاى آن بر ذكر جهت رفع استرخاى آن نافع . زرين گياه به فتح زاى و كسر راى مشدده و سكون ياى مثناة تحتانيه و نون و فتح كاف فارسى و يا و الف و ها از جمله ادويه مجهولة الماهيت است . امين الدوله گفته آن را در خراسان گل عاشقان نامند و گياه آن از يك ذرع زياده و برگ آن عريض و مزغب و گل آن زرد و شاخ‌هاى آن بزرگ و دراز و چون نزد آن غنا و سرود نمايند گل آن مىلرزد و صاحب اختيارات بديعى گفته كه درختى است كه در ولايت كازرون بسيار مىباشد خاصه در نشادر و ورق آن مانند ورق زيتون بود و گل آن مانند قرص آينه زرين در وقت انگور بشكفد و ورق آن سبز بود و بعضى درخت اترج را دانسته‌اند و بعضى آزاد درخت را گفته .