و ليكن در بنگاله بسيار و وافر و از آن جا به اطراف و ممالك ديگر مىبرند و امّا آنچه در ايران مىشود مستحكم و آنچه در چين مىشود بسيار نرم و ملايم و كم ثبات و آنچه در بنگاله مىشود نيز سست و كم ثبات و به ملايمت آن نيست و بيان كيفيت تكوين و پرورش كرم آن و به هم رسيدن پيله در فصول سنه طولى دارد و ( محل ) « 1 » گنجايش آن ندارد و مستعمل مقرض و مطبوخ آن است . طبيعت خام آن : گرم و خشك در اول و بعضى معتدل در خشكى و ترى و نخ جوش داده آن را مايل به خشكى گفته‌اند . افعال و خواص و منافع آن : مفرح روح دماغى و قلبى و كبدى كه عبارت از روح نفسانى و حيوانى و طبيعى باشد و مقوى آنها و قوّت حافظه و ذهن و رافع امراض عين و خفقان و ضعف ريه و صلابت آن و ضعف معده و مسمن بدن و مقوى باه و مفتح سده‌ها است و با قوّت تلطيف و تنشيف و نيكو گرداننده رنگ رخسار و هر يك از افعال مذكوره به سبب خاصيتهاى متعدده آنست زيرا كه معين است بر خاصيت و تفريح آن حرارت و يبوست معتدله آن كه باعث تلطيف و نشف رطوبات روح است پس روح را نورانى و مستعد فرح مىسازد و همچنين افعال و خواص ديگر آن . * امراض الرأس و القلب * گويند چون پارچه حرير محض قرمزى را به خون رعاف تر كرده خشك نموده بسوزانند و خاكستر آن را در بينى دمند رعاف را باز دارد و شراب آن كه پيله خام آن را در آب پخته و ماليده و صاف كرده با قند سفيد به قوام آورده باشند مفتح سده‌ها و مقوى قلب و مفرح و نيكو كننده رنگ رخسار است و محرق آن قرحه و دمعه و سلاق و جرب چشم را نافع چون از آن كحلى سازند و در چشم كشند و پوشيدن لباس حرير محض ملايم و گرم و نرم و لطيف و موجب سرور و تسمين بدن و مانع توليد شپش و ليكن پوست بدن را رقيق مىگرداند و اصلاحش آن است كه با ريسمان پنبه آميخته بافته بپوشند و بافته ممزوج با ريسمان را به عربى قطنى خوانند كه در هند مشهور به مشروع است و به فارسى الجه و به هندى سوتى نامند و اقسام آن بسيار است . محمد بن زكريا گفته لباس ابريشمى گرم‌تر از كتان است و موجب صلابت بشره است و لباس كتان بالعكس اين است و ثياب قز كه آن را گرم سوت نامند حار و لطيف است پوشيدن آن و پيران و صاحبان مزاج سرد را و در هواهاى سرد و زنان را نافع و خون را گرم گرداند و اصلاحش نيز آنست كه با خيوط پنبه بافته لباس سازند و بدان كه ابريشم محرق ضعيف‌تر از مقرض آنست در اشربه و ليكن براى امراض عين نافع است چنانچه ذكر يافت . مقدار شربت آن : از يك درهم تا سه درهم . بدل آن : مرواريد محرق مغسول است . و دستور تقريض و احراق و تراكيب آن از خميره و سفوف و شراب و غيرها در قرابادين ذكر يافت . ابرون به فتح همزه و سكون باى موحده و ضم راى مهمله و سكون واو و نون لغت يونانى به معنى دايم الحيات است و آن را خزان نمىباشد و به عربى حى العالم و به فارسى هميشه بهار نامند . ماهيت آن : از جمله رياحين است و ليكن هميشه بهار سبز و تر و تازه مىباشد و كبير و صغير و بستانى و برى . منبت كبير آن بيشتر كوهها و ساق آن به قدر ذرعى و زياده از آن نيز به سطبرى انگشتى مهين و با رطوبتى لزج كه به دست مىچسبد و برگ آن شبيه به زبان و باريك‌تر از آن و با رطوبت و گل آن ما بين زردى و سفيدى و بستانى آن بهتر از كوهى آنست و صغير آن را منبت سنگلاخها و محوطه‌ها و پاى ديوارها و مواضعى كه سايه باشد و شاخ‌هاى آن ريزه و از يك جا برآمده و پر برگ و ريزه و پر آب و بلندى آن به قدر شبرى و گل آن كوچك و زرد و مايل به سرخى و تخم آن مانند تخم خبازى و در اكثر بلاد ايران بسيار است و ديسقوريدوس گفته كه نوعى ديگر از حى العالم مىباشد كه آن را طيلافيون نامند در قدر و برگ شبيه به خرفه و زغب‌دار و غبارآلود . طبيعت آن : در آخر دويّم گرم و در اول خشك و با قوّت قابضه و ديسقوريدوس نوع صغير آن را گرم و كبير آن را سرد گفته و صاحب اختيارات سرد در دويّم و خشك در اول و ابن بيطار از جالينوس نقل مىنمايد كه در سابعه نوشته كه نوع اول و دويّم آن با قوّت تجفيف و برودت بسيار است تا سيّم و آنچه ديسقوريدوس گفته در نهايت گرمى است . افعال و خواص و منافع آن : مفتح سده كبد و طحال و رادع جهت درد سر و رمد و اورام چشم و درد گوش و سرفه و تقويت معده و اسهال صفراوى و قتل ديدان معده و امعا و منع نزف الدم و سحج و قطع رطوبات سايله رحم و رفع باد سرخ و نقرس و سپرز و اوجاع مفاصل و قروح و جروح و خنازير و رتيلا نافع . * امراض الرأس * آشاميدن آب آن مقدار پنج درهم و نطول عصاره آن با روغن گل سرخ به تنهايى و با خلّ خمر نيز جهت درد سر حار نافع . * امراض العين * ضماد آن با آرد جو جهت ورم چشم و اكتحال عصاره آن رمد را مفيد . * الاذن * چون عصاره برگ آن را با روغن زيتون بجوشانند و در گوش بچكانند وجع حار آن را نافع باشد . * الصدر * آشاميدن عصاره آن سرفه دمويه را بسيار مفيد و ضماد آن بر صدر حار مسكن التهاب آن است .

--> ( 1 ) . فقط در نسخه ب