محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى
70
مجربات اكبرى ( فارسى )
ديگر ؛ جنبش دندان كه به سبب ضربه يا سقطه يا جز آن بار دارد و بن دندان را مستحكم سازد ، پهتكرى بريان سپارى ، تپرج ، مرچ ، آمله ، نمك ، مساوى كوفته ، بيخته ، به كار برند و بايد كه سپارى را بسوزند و دو نيم حصه ، آمله را بريان سازند . ديگر كه چون بن دندان را باز دارد ، عود يعنى ؛ اگر بسوزند و خاكستر وى بستانند و همچندان پهتكرى بريان آميخته بمالند و اگر قدرى نمك لاهورى نيز داخل نمايند بهتر باشد . دوائى كه درد و آماس بن دندان را دور كند و دندان را محكم دارد ؛ زنجبيل ، سونامكهى ، بابرنگ ، كسيس ، كتهه هر يك ، يك دام ، نيله تهوتهه بريان پنج ماشه ، كوفته ، بيخته ، استعمال نمايند . دوائى كه دندان را صاف دارد و بعد استعمال وى ، اگر پان بخورند رنگ مسى دهد ؛ سونامكهى « 1 » نيم دام ، نيله تهوتهه يك دام ، هر دو را كوفته در آوند آهنى اندازند و بگيرند چوبى و بر سر وى فلوس كه عبارت است از پيسه مس مركوز سازند و آب ليمون در آن اندازند و بدين چوب ادويه را صلايه كنند از طرف فلوس تا سه روز بدينسان كنند تا كه يك و نيم آثار آب ليمون خرج شود پس پارچه در آن تر كرده خشك سازند و بدارند هر گاه قدرى از اين پارچه بر دندان مالند و بالاى وى پان خورند رنگ مسى پديد آيد بر دندان . ديگر ؛ مائين خرد و كلان شب شهد ، كشنيز بريان ، كتهه ، همه را باريك نموده بر دندان مالند بالاى آن آب بنوشند خون دندان بند نمايد .
--> ( 1 ) - سونامكهى : سونامكهى ، سون ماكهى و سون مانكهى ، همه نام مرقشيشا است . ( فرهنگ مير ) . چرك طلا ( ف ) . خبث الذهب ( ع ) . ( لغات فيروزى )