هندوان بى دين بر پيشانى مىمالند باريك ساخته در ليمون اندر كنند و بر اخگر نهند و چون گرم شود آن را بمكند و پوست را بر مفاصل بدن مالند . ديگر كه سرخى و بثور زبان را سود دارد رسوت « 1 » با آب ليمون سائيده بمالند . ديگر ؛ قلاع دهان يعنى ؛ جوشش دهان و زبان را نفع تمام دارد مجرب است ، دانهء الايچى پهوپهل يعنى ؛ فوفل « 2 » ، كتهه كشنيز خشك سوخته پهتكرى سوخته جمله را برابر كوفته ، بيخته ، در دهان پاشند . ديگر كه آماس سخت زبان را سود دارد ، حلبه سى درم ، خرماى هندى بيست درم ، انجير خشك سى عدد ، همه را بكوبند و در يك و نيم من آب بپزند تا نيمه بماند بالايند و غرغره كنند . ديگر ؛ سستى و استرخاء زبان را سود دارد و شخصى را كه از غايت استرخائ منقطع التكلم باشد نافع گردد ، دارچينى ، حماما « 3 » ، سنبل از هر يك سه درم ، ساذج هندى ، نانخواه ، « 4 »

--> ( 1 ) - رسوت : حضض هندى . ( لغات فيروزى ) ( 2 ) - فوفل : معرّب از كوپل هندى و آن ثمر درختى است بزرگتر از جوزبوا و مدوّر و با عفوصت و اندك تلخى و سرخ ، و سياه مىباشد و درخت او شبيه به درخت نارجيل است . ( تحفه ) . فوفل : پهوپهل . ( 3 ) - حماما : به لغت نبطى نبات شجريست مشبّك از شاخه‌هاى سرخ ، ياقوتى مانند خوشه و با صلابت و گلش ريزه مثل خيرى سرخ ، و برگش شبيه به برگ فاشرا و تند و خوشبو و تخمش بسيار لذّاع و منبت او ارمنيه و طرطوس و بهترين اقسام است و قسم مايى كه در آبها مىرويد و در شام يافت مىشود مايل به سبزى و بوى او شبيه به سداب و قسم نبطى او غير مشبّك و مستطيل و پر تخم و تند بوى و سفيد مايل به سرخى و بهتر از مائيست و قوّت حماما تا هفت سال باقى مىماند . ( تحفه ) ( 4 ) - نانخواه : اسم فارسى است و زينيان نيز آمده و به عربى كمون ملوكى گويند و نزد بعضى او تخم صعتر جبلى است شبيه به انيسون و از آن كوچكتر و اشقر مايل به زردى و تندبوى و با حرافت و تندى طعم و قوّتش تا چهار سال باقى است . ( تحفه )