محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى
39
مجربات اكبرى ( فارسى )
بعضى جهت احتياط هليلهء سياه را كه مصلح اوست برابر آن سحق « 1 » كرده مىخورند از قدر نخود كنند و در دو سال به قدر دو درم ، برسانند و بر همان قدر قرار دهند و اگر آخرها هليله كم نمايند به تدريج تا كه زرنيخ خالص عادت شود نفع آن بيشتر خواهد بود و در هنگام استعمال او از لبنيات و خضريات و اغذيه ناخوش احتياط لازم است و شيرينى بخورند . طريق خوردن سم الفار : نيز بتدريج از مقدار ماشى ابتدا كنند و در دو سال به نيم درم ، رسانند و پرهيز بدستور زرنيخ است كذا نفع او . باب اندر امراض سر فصل در صداع : يعنى ؛ درد سر اگر مادى است تنقيه بايد كرد و اگر ساذج « 2 » است تعديل نمايند . صفته دوائى كه شقيقه يعنى ؛ درد نيم سر را مفيد است ، اطريغل كشنيز يك توله ، ايارج فيقرا ، « 3 » سه ماشه ، بهم آميخته وقت خواب فرو برند . ديگر ؛ شير گاو يك سير آب و آثار خرما چهار عدد ، بجوشانند تا آب
--> ( 1 ) - سحق كردن : ساييدن . ( 2 ) - ساذج : ساده . ساذج : برهين . برگى است بى ساق و گل ، در آبهاى ايستادهء هند مىرويد و برگش شبيه به برگ گردكان است . ( تحفه ) ( 3 ) - ايارج فيقرا : به لغت يونانى فيقرا به معنى تلخ است و از تأليفات بقراط و نافع است در امراض سر و رافع ابخره دماغى است و منقّى معده و مواد بغلمى و مادهء حبوب مسهله و گويند مضرّ گرده است و مصلحش عنّاب و قدر شربتش تا دو مثقال ، و قوّتش تا دو سال باقى است . صفت آن : گل سرخ ، مصطكى ، سنبل الطيب ، عود بلسان ، حبّ بلسان ، سليخه ، دارچينى و اسارون از هر يك جزوى و صبر زرد دو چندان مجموع كوفته و بيخته اگر به تنهايى استعمال نمايند با عسل شهد بسرشند و اگر مادّهء حبوب كنند بدون او استعمال نمايند . ( تحفه )