محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى

23

مجربات اكبرى ( فارسى )

فايده در صاف كردن گندهك : در ظرف گلى شير گاو اندازند و بر دهن آن پارچه كرپاس بربندند و بالاى پارچه گندهك بنهند و گرداگرد دهن ظرف مقدار دو انگشت ديوار آرد يا از گل بردارند و بالاى آن ديوار تابه بنهند و بالاى تابه ، انگشت برگيرند و به عمل برند و اطباء گفته‌اند كه گندهگ را بدون صاف كردن به كار نبايد بست . فايده تركيب شنگرف كه اشتها آرد : بسه چند از سابق و در باه مجرب است ، شنگرف قسم اول كه نبسى ناك گويند و دو توله « 1 » را يك قطعه بگيرند و بس سفيد كه عبارت از زهر نبات است ، پاؤ آثار بستانند و باريك سازند و زمين قند بكوبند و آب بگيرند و از اين آب بس مسحوق « 2 » را بسرشند و شنگرف را در وسط آن نهاده غلوله « 3 » بندند و پارچه سفت بر آن غلوله صاف بپيچند و درز را بدوزند پس بيارند روغن معصفر « 4 » كه به هندى گز مىگويند موازانه سه سير « 5 » و در ديگ مسى نهند و غلوله در آن اندازند و سرپوش بر آن كرده و دهن او را به آرد ماش محكم گيرند و سنگى بالاى سرپوش نيز بگذارند پس زير آن آتش كنند به نهجى كه شعله آن مقدار كنول باشد يعنى ؛ از دو سه چوب آتش دهند تا يك پاسن بعده آتش تند كنند چنانچه تا سه پاس كامل آتش تند دهند و بخار آمدن ندهند شور عظيم از ديگ خواهد برآمد و وسوسه نكنند و بعد چهار پاس فرود آورند تمام روغن غليظ شده مىماند قطع شنگرف از آن برآرند قدر يك برنج از آن

--> ( 1 ) - توله ، : سه مثقال ، و نيم و سه قيراط است . ( تحفه ) ( 2 ) - مسحوق : ساييده شده . ( 3 ) - غلوله كردن : گلوله كردن . گرد كردن . ( 4 ) - معصفر : زرد چيزى كه به گل كافيشه ( گل رنگ يا كاجيره ) رنگ شده باشد . ( 5 ) - سير : نزد اهل خراسان پانزده مثقال ، است . ( تحفه )