محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى

20

مجربات اكبرى ( فارسى )

و در كنوار و كاتك با نبات و ماه اگهن و پوس با زنجبيل « 1 » و در ماه ماگهه و پهاگن با دارفلفل « 2 » و در ماه چيت و بيساكهه باشد اما نبات و زنجبيل و منقى « 3 » و شهد ، همچند هليله بايد و نمك به قدر مزه و دارفلفل سه عدد ، كافى است ، هر كس كه بدين تركيب هليله را بخورد نفع بسيار مشاهده نمايد ، ليكن مداومت نبايد كرد كه مداومت هليلجات معده و كبد را ضعيف مىسازد . فايده در اسامى ماه‌هاى سال در زبان عربى و فارسى و هندى : حمل ، عربى . فروردين ، پارسى . ميگهه بيساكهه ، هندى . ثور ، عربى . ارديبهشت ، پارسى . بركهه جيطهه ، هندى . جوزا ، عربى . خورداد ، فارسى . متهن اساره ، هندى . سرطان ، عربى . تير ، پارسى . كرك ساون ، هندى . اسد ، عربى . مرداد ، فارسى . سنگهه بهادون ، هندى . سنبله ، عربى . شهريور ، فارسى . كنيا آسن و آسوج كنوار ، هندى . ميزان ، عربى . مهر ، پارسى . تلاكاتك ، هندى . عقرب ، عربى . آبان ، فارسى . يرچهك اگهن ، هندى . قوس ، عربى . آذر ، فارسى . دهن پوس ، هندى . جدى ، عربى . دى ، پارسى . مكرماگهه ، هندى . دلو ، عربى . بهمن ، فارسى . كنبهه پهاگن ، هندى . حوت ، عربى . اسفندار ، پارسى . مين چيت ، هندى . فايده اندر صاف كردن و كشتن فلزات ، يعنى ؛ دهات : پس طريق كردن ، آن است كه نخستين بگيرند روغن كنجد و گرم كنند و دهات را گداخته يا گرم نموده در آن اندازند و باز آن را گداخته يا گرم نموده در آن سرد كنند و باز همچنان كنند تا سه مرتبه تمام شود

--> ( 1 ) - زنجبيل : به هندى زنجبيل تر و تازهء آن را ادراك و خشك آن را ، سونيهه نامند و سندهى نيز گويند . ( فرهنگ مير ) ( 2 ) - دارفلفل : فلفل دراز ( ف ) . پيپل يا پيپلى ( هندى ) . ( 3 ) - منقى : پاك كرده شده .