محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى
104
مجربات اكبرى ( فارسى )
تا يك هفته همين سه سه حبه را هر روز مىخورده باشند غذا نان گندم و روغن و برنج ساطهى و دال مونگ بخورند و از گوشت و سبزى و بادى پرهيزند . ديگر كه امراض بادى و بلغمى را سخت مفيد است ؛ ازاراقى كه به هندى كچله گويند و بيخ حنظل يعنى ؛ اندراتن و فلفل گرد هر يك دو دام ، بگيرند و كوفته ، بيخته ، بدارند و يك پاؤ شكر سپيد را بقوام آورده ادويه مسحوقه در آن بسرشند و به قدر نخود يا قدرى گلاب حبها سازند و يك حب بلع كنند با آب و طريق سحق كچله مشهوراست ، كه اول در آب تر كنند تا كه نرم شود و بعده مقشر كرده به قدر ناخن تراشيده و خشك ساخته بكوبند و اين دواء در سرما اگر بخورند بسيار خوب است و براى اوجاع بارده مزمنه مجرب است و مشتهى است . ديگر ؛ طريق استعمال ازاراقى « 1 » يعنى ؛ كچله بايد كه كچله را بريان نمايند و سائيده بدارند و هشتم حصه يك كچله بخورند هر روز تا چهل و پنج روز بعده هفتم حصه را مىخورده باشند تا چهل و پنج روز بعده ششم حصه مىخورده باشند تا چهل و پنج روز بعده پنجم حصه و بعده چهارم حصه بعده سوم حصه بعده نصف بعده ثليثين يا سه ربع بعده تمام و اين هر حصه را تا چهل و پنج روز بايد خورد چنانچه در يك سال كچله معتاد شود و باز اگر نخواهد يكى ديگر بيفزايد همين نهج و الا يك كافى است دائم مىخورده باشند و پرهيز هيچ نيست در باب اشتهاه دفع امراض بادى بىنظير است .
--> ( 1 ) - ازاراقى : به ذال معجمه لغت سريانى و به فارسى كچوله و در تنكابن و مازندران كلاج دارو نامند . بيخى است مدور و پهن و بسيار تلخ و خشك او بغايت صلب است و بعد از آنكه در آب خيسانيده پوست او را گرفته باشند به سوهان ريزه بايد كرد و برگش از برگ بنفشه سبزتر و ستبرتر و خال سفيد بر روى برگ نمودار است و گلش مثل بنفشه و در غايت سرخى و ساقش مبدل مزاج بسيار سرد است به مزاج طبيعى بدون احتراق خلط و جهت فالج و درد كمر و امراض بارده و عصبانى مجرّب است . ( تحفه )