محمد رضا طباطبايى تبريزى
12
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى )
و فرزند اين زن و شوهر يكى ميرزا ابو الحسن رييس السادات بوده است . « 1 » جدّ اعلاى وى ، ميرزا ابراهيم وكيل الرعاياى آذربايجان - فرزند ميرزا صدر الدين ، مشهور به ميرزا صدرا وكيل الرعايا آذربايجان - از چهرههاى شناخته شدهء آذربايجان بوده است . جدّ نزديك او ميرزا رضا وكيل الرعايا است كه هشت فرزند پسر داشته ، كه يكى از آنها ميرزا عبد الجليل ، پدر مؤلف ماست . در نسبنامهاى كه براى اين خاندان در كتاب پيشگفته آمده ، پنج پسر براى ميرزا عبد الجليل با نامهاى : ميرزا غلامعلى ، ميرزا على جعفرخان ، ميرزا على اميرخان ، ميرزا مهدى و حاج ميرزا رضا خان نوشته است . « 2 » روشن نيست چرا نام سيد محمد رضاى ما كه مؤلف اين كتاب است ، در آنجا ديده نمىشود . بسا مقصود از آخرين فرزند ، همين نويسندهء ما باشد كه براى او دو فرزند در آنجا معرفى شده است ؛ حسن خان و محسن خان . نقيبزاده در شرححال خاندان ميرزا صدراى وكيل و فرزندان و نوادگان او ، مطالبى آورده و در ذيل شرححال ميرزا عبد الجليل مىنويسد : عقب ديگر ميرزا رضا ، حاجى عبد الجليل است ، كه مردى آراسته به عبا و با كمال و سليم النفس و عابد و زاهد بوده . اخيرا لباس اعيانيت را كنده ، به عبا و عمامه ملبّس گرديد و به عتبات رفته ، رحل اقامت انداخت . در سال 1320 ق . در همانجا وفات يافت . وى در اعقاب او ، همان را كه در شجرهنامه آمده ، آورده و نه از محمد رضا ، بلكه از فرزندى به نام رضا ياد كرده كه دو فرزند با نامهاى حسن خان و محسن خان داشته است . « 3 » نويسنده از تحصيلكردگان مدارس جديد و با فرهنگ روز دنيا آشنا است . مفهوم « مدّنيت » براى وى ارزش و اعتبار خاصى دارد و تلاش او اين است تا خواننده را با مدنيت جديد آشنا سازد .
--> ( 1 ) نسبنامه شاخهاى از خاندان طباطبائى تبريز ، سيد جمال ترابى طباطبائى ، ( تبريز ، 1376 ) ص 189 ( 2 ) همان ، ص 34 ( 3 ) هديه لآل عبا فى نسب آل طباطبا ، ص 89 - 90