در مقابل اين عجايب باور نكردنى ، شرحي از عجايب ومطالب ديگر مىدهد كه بسيار دقيق وعلمي است وچيزى از دانستنيهاى امروزى كم ندارد . نظير شرحي كه دربارهء كرم ابريشم « 15 » ومنج عسل « 16 » داده است ، يا بيانى كه در بارهء اتصال شفق شام وصبح صادق دارد « 17 » ، يا شرحي كه دربارهء روزهاى بيست وسه ساعتي وبيست وچهار ساعتي نوشته « 18 » ، يا توضيحي كه دربارهء شش ماه شب وشش ماه روز قطب مىدهد « 19 » ، يا حدسى كه دربارهء وجود قارهء أمريكا زده است « 20 » ، يا خبري كه دربارهء عينك مؤلف به ما مىدهد « 21 » كه ظاهرا قديمىترين اطلاع در اين باره است . كراچكوفسكى در كتاب أدبيات جغرافيائى عربى « 22 » شرح زير را دربارهء اين كتاب نوشته است : « تأليفات جغرافيائى فارسي در قرن چهاردهم ( هشتم هجرى ) رو به ازدياد رفت . مثلا كسى به نام محمد بن يحيى « 23 » كتابي نوشت كه در چند مورد به نام « صور أقاليم سبعه » خوانده شده ، اما هميشه داراى اين نام نبوده است « 24 » . اين

--> ( 15 ) - همين كتاب ص 51 . ( 16 ) - همين كتاب ص 52 . ( 17 ) - همين كتاب ص 106 . ( 18 ) - همين كتاب ص 113 . ( 19 ) - همين كتاب صفحات : 110 و 120 و 121 . ( 20 ) - همين كتاب ص 9 . أبو ريحان نيز به وجود قاره‌اى در آن طرف عالم آن روز عقيدة داشته است . ( 21 ) - همين كتاب ص 96 . ( 22 ) - نام اصلى كتاب Istoria Arabskoi Geog Craficheskoi Literatury نگارنده از ترجمه عربى آن به نام « تاريخ الأدب الجغرافي العربي » استفاده كرد . ( 23 ) - كراچكوفسكى از قول Kramers مؤلف اين كتاب را محمد بن يحيى دانسته در حاليكه در هيچيك از نسخه‌هاى موجود نام مؤلف نيامده است . ظاهرا نخستين بار نام اين مؤلف با كتابش به نام « صور الأقاليم » در كتاب جغرافيائى حافظ ابرو آمده وأو مىنويسد كه اين مؤلف كتاب خود را در هند به پايان رسانيده است . بنابراين نبايد مؤلف كتاب هفت كشور يا صور الاقاليمى باشد كه در كرمان براي أمير مبارز الدين محمد نوشته شده وبه پايان رسيده است . ( 24 ) - Huart , I'Afrique P . I . به نقل از تاريخ الأدب الجغرافي العربي ص 398 .