محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2377
مرآة البلدان ( فارسى )
چون جوانرود در حرف جيم و واو از قلم افتاده در اين محل به نگارش آن مىپردازد . جوانرود : بلوكى است از كردستان در طرف جنوب شهر سنندج واقع . قصبهء جوانرود كه موسوم به قلعه مىباشد در وسط اين بلوك اتفاق افتاده . وسعت خاك جوانرود از هر طرف شش فرسخ مىباشد . بناى قلعه كه قصبه باشد از امان الله خان بزرگ « 1 » والى كردستان است كه در هزار و دويست و بيست و چهار هجرى بناى اين قلعه را در اين محل گذاشته و در كمال استحكام ساخته و بزرگان طوايف را از دهات آنجا جمع كرده و در اطراف همين قلعه ساكن نموده و رفتهرفته آباد و مشهور به قلعه گرديده . اصل قلعه در جاى مرتفعى واقع كه زياده از بيست ذرع بلندتر از سطح آبادى قصبه است . حكام جوانرود در اين قلعه منزل مىنموده و عمارات عاليه در آن بنا شده . آبى از كوهستان طرف شرقى آنجا به صد قدمى اين قلعه آوردهاند و در اين نقطه اصطخر بزرگى ساخته و از اين اصطخر آب به ميان قلعه برده و حوضهاى متعدد كه در قلعه داير است از اين آب مملو گرديده كه در هنگام ضرورت ، رفع حاجت سكنهء قلعه را نمايد . در اطراف اصطخر باغى آباد نموده كه اشجار زياد دارد . پنج شش سال است كه اين قلعه رو به انهدام نهاده ولى دو سال قبل از جانب دولت حكم به ساختن قلعهاى ديگر در نزديكى قلعهء اولى شد و ميرزا نصر الله خان سرتيپ
--> ( 1 ) - امان الله خان اردلان پسر خسرو خان كه دختر فتحعلى شاه را به نام حسن جهان خانم ملقب به واليه براى پسر خويش خسرو خان ( دوم ) خواستگارى كرد .