هياكل سجده كرده و تصاوير را پرستش مىنمايند . وقتى كه من در جلفا بودم ، دو سه مرتبه ارامنه بر خود حتم كردند كه تصاوير را محو سازند . اما از ترس اين‌كه مسلمانها نسبت به آنها متغير شوند كه يكى از اسباب خوشى و تماشاى آنها را از دستشان به در برده جرأت اقدام به اين كار ننمودند . سه هزار و چهارصد الى سه هزار و پانصد خانه در جلفا هست و بيوتاتى كه در كنار رودخانه است بسيار عالى و منقش مىباشد و شبيه به عمارات سلطنتى است . شاه عباس اول و شاه صفى اول كه زياد ميل به ارامنه داشته به خانه‌هاى آنها به مهمانى مىرفته و حالا نيز مثل آن‌وقت تجار ارمنى بامكنت و تاجرى كه دويست سيصد هزار تومان دولت داشته باشد زياد است » . انتهى . نگارنده گويد بناى جلفا را شاه عباس بزرگ صفوى نموده و مقصود شاه عباس كه پادشاه رشيد باتدبيرى بود از اين بنا ، خالى نمودن ايروان و نخجوان و جلفاى سابق الذكر از سكنه مىبود و مىخواست طايفهء ارامنه را از اين امكنه دور سازد كه در وقت عبور و مرور عساكر عثمانى به طرف آذربايجان و تبريز به قشون عثمانى رعايت از هيچ قبيل نشود . چه در آن وقت ارامنه به عثمانيها و متابعين مذهب تسنن زيادتر راغب و همراه بودند تا به شيعهء اثنى عشرى و تدبير مىكرد كه ارامنه را كه عمده سكنهء آنجا بودند بكوچاند و به خاك داخلهء ايران متفرق سازد ، چنان‌كه يك قسمت عمدهء آنها را به واسطهء ميل تام و تمام كه به رواج تجارت داشت در حوالى پايتخت خود جا داد و به آنها هر نوع رعايت مىنمود و تجار ارمنى با هندوستان و فرنگستان و ممالك عثمانى مراوده و تجارت داشتند . و بعد از مردن شاه عباس در ميان تجار ارمنى تاجرى كه يك كرور مكنت داشته باشد ديده مىشد . خلاصه آنچه به دقت ملاحظه شده اين است كه در ماه ژون سنهء هزار و ششصد و چهار مسيحى كه مطابق با سرطان سال هزار و سيزده هجرى مىباشد « 1 » ارامنه را از جلفاى كهنه كه كنار رود ارس است شاه عباس بزرگ كوچاينده به اصفهان آورد و در جلفا سكونت يافتند و فى الحقيقه جلفاى اصفهان را هم‌اكنون بايد در عداد بلاد شمرد نه محلات و اگر نه در كنار و وصل به شهر اصفهان بود شهر معتبر و آباد به قلم مىآمد . چه در اين زمان كه ظاهرا از آبادى آن كاسته باز داراى محلات و ابنيهء

--> ( 1 ) - ژوئن 1604 - 13 محرم تا 13 صفر سال 1013 هجرى قمرى .