محمد حسن خان اعتماد السلطنه

2223

مرآة البلدان ( فارسى )

ملح طعام و آهك زيادتر و قدرى زاج و كمى گوگرد . فورانى كه دارد از اسيد كاربونيك يعنى هواى زغالى است . اين آب معدنى كه از چندين موضع مىجوشد دو سنگ به نظر مىآيد اما آنچه جريان دارد و داخل رودخانهء لار كه سرچشمهء هزار پى است مىشود زياده از يك سنگ و نيم نيست . نيم‌سنگ اجزاى معدنى و اجرام ارضى است كه متحجر مىشود چنان‌كه حالا از بستر رودخانه تا منبع چشمه تلى كه تقريبا سى ذرع ارتفاع دارد و قوس محيط او پانصد ذرع مىشود از اجرام و مواد اين آب تشكيل يافته است . آنچه از اين اجرام الحال موجود است به واسطهء لطافت اجرام ديگر كه جزء هوا شده است همان آهك فقط است . شايد قدرى گوگرد و نمك هم باقى مانده باشد و اين آب گرمى معتدلى دارد . دور منبع اين آب ديوارى كشيده شده و بخار و عفونت آب به واسطهء اسيد كاربونيك به حدى است كه اگر سر آن چشمه باز نباشد و شخصى غير معتاد على الغفله وارد شود مبتلا به صداع مىشود بلكه به عقيدهء اطباء دچار سكته مىگردد . نگارنده وقتى كه چادرپوش آن زده شده بود و هواى آنجا حبس غفلة وارد شده زياده از دو دقيقه طول نكشيد كه دچار صداع سختى گرديد و حالتم تغيير نمود و اين از اثر اسيد كاربونيك است كه در آب مىباشد . چشمهء معدنى ساوجبلاغ مكرى : در كوه قصر فرهاد در سيصد قدمى پل ساوجبلاغ چشمه‌اى از بالاى تپه مىجوشد . آب آن طعم زاج سفيد دارد . پس از قدرى جريان منجمد مىشود و سفيد است . گويند اين آب منجمد شده براى درد دندان نافع مىباشد . چشمهء مير حسين : اسم يكى از مزارع قاينات است . چشمهء نعل : از مزارع كوهستان سيرجان كرمان است . چشمهء نعمت : از مزارع كوغر كرمان است . چشمهء نمك : از مزارع طبس مسنا من محال قاينات است .