محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2212
مرآة البلدان ( فارسى )
چشمهء شاه : مزرعهاى است از ناحيهء فشارود قاينات و بلا سكنه مىباشد . چشمهء شاهجوب : در زير گردنهء گل زرد كه راه لار است واقع است . در اواخر بهار اين چشمه ديده شد و تقريبا پنج سنگ آب داشت . چشمهء شاهى : اسم يكى از دهات بلوك غار و فشافويهء طهران است . چشمهء صوحى : از مزارع ناحيهء فشارود قاينات و خالى از سكنه است . چشمه على دامغان : چشمهاى است در چهارفرسخى شهر دامغان واقع در سمت شمال شهر . آبش به سمت جنوب جارى شده و با آبهاى ديگر كه ضميمهء آن مىشود به طرف شهر دامغان مىآيد و دهات و قراى متعدده را در بين راه و در حوالى دامغان مشروب مىنمايد . اين چشمه ما بين مغرب و جنوب و از پاى تپهء خاكى جارى است . در مخرج آب تخت كوچكى ساخته و سنگى بر آن نصب كردهاند كه گودى و عمقى دارد و مردم را عقيده اين است كه آن گودى جاى سم اسب حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام مىباشد و آب در آن گودى ريخته به جهت كسب ميامن و درك حوائج و استشفا مىآشامند . خاقان مغفور فتحعلى شاه - اسكنه الله فى دار السرور - در سنهء يك هزار و دويست و هفده كه از دار الخلافهء طهران عزيمت ماوراء النهر نمودند ، در سر اين چشمه منزل كرده امر فرمودند در سمت غربى چشمه عمارتى عالى بنا كنند . عمارت مزبور عبارت است از تالار دور و جنبين آن . اطاقهاى متعدد به طرح و طرز خوشى ساخته شده و آب چشمه از دو سمت عمارت جارى و عمارت را از حياط جدا كرده و راه عمارت فقط دو پل چوبى مىباشد . در سمت جنوبى اين حياط مسجدى بنا كردهاند و در جنبين محراب مسجد تاريخ بنا و تعمير بر روى دو سنگ رسم شده است . مسجد عرضا طولا دو طاق مىباشد . حياط ديگر كه در سمت شرقى چشمه است درياچهء بزرگى و باغچهء وسيعى دارد و در ضلع سفلاى درياچه كه سمت