محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2179
مرآة البلدان ( فارسى )
چرا : اسم محالى است بسيار معتبر از محالات سلطانآباد عراق و وصل است به خاك ملاير . داراى قرى و آباديها و املاك معتبر و حاصل و زراعت وافر از هر قبيل و ذكر هريك در محل خود بيايد . جراباد : به عقيدهء صاحب معجم البلدان معرب كراباد است و آن قصبهاى است نزديك مرو . چرات : از بلوكات و لوپى سوادكوه و عبارت از يك آبادى و يك بلوك است . يك حمام دارد اما داير نيست . حاجى قنبر نامى ساخته . امامزادهاى دارد مشهور به امامزاده سيد شريف . يك مسجد هم دارد . سه محله دارد : يكى خراب است و خالى از سكنه كه از قرار تقرير اهل بلد سكنهء آن محله سبب قتل امامزاده شدهاند . لهذا نسل ايشان برافتاده موسوم به راجى تا پانزده سال قبل راجيه بودهاند ؟ اما الحال هيچ اثرى از آنها نيست . دو محلهء ديگر الوندى و سارونىاند . سمت بارفروش قشلاق مىروند . جلگهء چرات كه از مغرب به مشرق ممتد است و طولا يك فرسخ و عرضا ربع فرسخ مىباشد محدود است از طرف مغرب به كوه نارم و از سمت شرق به رودبار چرات كه مجراى رودخانهء چرات است به انند و از سمت شمال به كوه زرد كه آن طرف كوه زرد بلوك بندپى است . و از سمت جنوب به كوه لىپشت . در نقطهء جنوب شرقى كوه ، سنگ مرتفعى است موسوم به سوات . از قرار تقرير اهالى بلد وجه تسميهء اين محال به سواد كوه همين است يعنى سوات كوه بوده سواد كوه شده . در آن كوه شبيه به حوضى از سنگ و ساروج آثارى است كه بايد آثار و بنيان قلعهاى باشد . طرف مغرب كه انتهاى درهء چرات است دو شعبه مىشود : شعبهء جنوب - غربى و شعبهء طرف شمال غربى . درهء جنوب غربى موسوم به نارم است كه يكى از مجراهاى رودخانهء چرات است . درهء شمال غربى موسوم به تختگاه است . از آنجا هم آبى جارى است . ولاة سواد كوه معروف است در اينجا ييلاق مىآمدهاند . آثار پنج شش تخت در اينجاست كه روى آنها چادر مىزدند . رودخانهء چرات به همهء زمينهاى جلگه مسلط و مشرف است و به واسطهء تسطيح زمين و برچيدن سنگ زمين و قطعات معينه معلوم