محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2176
مرآة البلدان ( فارسى )
هندوانهء بسيار خوب به عمل مىآيد . عدهء نفوس چترود تقريبا هزار نفر است . حمام ناقابلى داشت . مرحوم محمد اسماعيل خان وكيل الملك آن را از نو بنا كرده حمام بزرگ بسيار خوبى در آن بساخت . كاروانسرا خرابهاى دارد كه از بناهاى قديم است . سه مسجد آباد و يك مسجد خرابه در چترود هست . يك درب تكيهء خراب و يك درب تكيهء آباد در آن ديده مىشود . يازده كارخانهء شالبافى دارد كه مشتمل و حاوى چهل و يك دستگاه مىباشد . آسياهاى متعدد از قديم و جديد آباد و خراب متعلق به اين قريه مىباشد . مزرعهاى از توابع چترود موسوم به اسماعيلآباد خراب بود ، آن را نيز مرحوم محمد اسماعيل خان وكيل الملك آباد نمود . چتز : از قراى ايچرود زنجان مىباشد . قديم النسق هوايش ييلاق زراعت آن ديمى و آبى . يك چشمهاى در كنار قريه هست كه قدرى از زراعت و صيفى آنها را مشروب مىسازد . قدرى اشجار ميوه نيز دارد . سكنهء آن چهل و پنج خانوار است . جيجيان رود : در سمت مغرب دولتآباد ملاير واقع در كنار رودخانه و از املاك خالصه است . از رودآب مشروب مىشود . حاصل و زراعتش آبى است . باغ ندارد اما مرتع خوبى دارد . سابقا ده پانزده خانوار رعيت از الوار داشته حالا منحصر به دو خانوار است . معدن شورهء خوبى در اين محل هست . ده دوازده سال قبل در اين معدن كار كردهاند حالا متروك است . از جيجيان رود تا دولتآباد سه فرسنگ است . رودخانهاى كه جيجيان رود در كنار آن است از ملاير مىگذرد و در پائيز و فصل زمستان شكار حفار « 1 » و اردك و پرت و ساير مرغهاى آبى بسيار دارد و عرض آن قريب شصت هفتاد ذرع است و امتداد آن از اول خاك ملاير الى طائمه دوازده فرسنگ و از آنجا تا به رودخانهء گاماسب نهاوند سه فرسنگ كه كلا پانزده فرسنگ مىشود .
--> ( 1 ) - ظاهرا مرغى است و آن را به لهجه طبرى وكا گويند ( لغتنامهء دهخدا ) .