محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2114
مرآة البلدان ( فارسى )
ششم ناحيهء لنجان : بيست پاره ديه است . هفتم ناحيهء برائان : هشتاد پاره ديه مىباشد . فارفائان قصبهء آن ناحيه است و ديههاى معظم اين ناحيه طورى است كه در ديگر ولايات آن را شهر مىخوانند . زيرا كه در هريك از آنها كمابيش هزار خانوار باشد و بازار و مدارس و مساجد و خانقاه و حمامات دارد . و حقوق ديوانى ولايت اصفهان پنجاه تومان است . و از اكابر شيخ على اصفهانى را تربت آنجاست . و از اصفهان تا ديگر ولايات عراق عجم مسافات بر اين موجب است : تا اردستان سى و چهار فرسنگ ، تا ايذجلر بزرگ چهل و پنج فرسنگ ، تا بروجرد لر كوچك شصت و شش فرسنگ ، تا جربادقان سى و يك فرسنگ و نيم ، تا دليجان سى و پنج فرسنگ ، تا رى هشتاد و شش فرسنگ ، تا شهر فيروزان شش فرسنگ ، تا ساوه شصت و چهار فرسنگ ، تا سلطانيه صد و شش فرسنگ ، تا قزوين نود و دو فرسنگ ، تا قم پنجاه و دو فرسنگ ، تا قومشهء فارس « 7 » چهارده فرسنگ ، تا كاشان سى و دو فرسنگ ، تا كرج چهل و پنج فرسنگ ، تا نطنز بيست فرسنگ ، تا نائين بيست و شش فرسنگ ، تا نهاوند هفتاد و چهار فرسنگ ، تا همدان شصت و دو فرسنگ . فيروزان شهرى است به دو قسم بر كنار زندهرود بالاى اصفهان از اقليم سيم است . گيو ساخته است . در آب و هوا و غله و ميوه و پنبه و غير آن و خوى و طبع و مذهب ، فيروزان مانند اصفهان است . حقوق ديوانيش سيزده تومان و چهار هزار و پانصد دينار است . تومان رى : اين تومان را جز رى شهرى نبوده است ولى اكنون رى خراب است و شهر آن ورامين است و مواضع ديگر كه ذكرش متعاقب مىآيد هريك قصبهاى شده است و حقوق ديوانى آنجا هفتصد تومان بوده است . و ملك رى چندان عظمت داشته كه ميل حكومتش در دل عمر بن سعد باعث قتل امام حسين عليه السلام شد و آن حكايت مشهور است . رى از اقليم چهارم است و ام البلاد ايران مىباشد و به جهت قدمت آن را « شيخ البلاد » خوانند . شهرى گرمسير است و شمالش گرفته و هوايش متعفن و آبش ناگوارنده و در او و با بسيار بود . شهر رى را شيث
--> ( 7 ) - قمشه امروز جزء اصفهان است .