محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1818
مرآة البلدان ( فارسى )
عمارت است . بعد از دقيقهاى اعليحضرت همايون به بازديد اعليحضرت امپراطور تشريف بردند . روز پنجم ، به تماشاى همين عمارت از خزانه و موزه و غيره گذشت و شام را مهمان اعليحضرت امپراطور بودند . همهء شاهزادگان و بزرگان و وزراى آندولت و ملتزمين ركاب اعلى سر شام حاضر بودند . روز ششم ، به تماشاى بعضى ابنيه و عكس پردههاى نقاشى و غيره مشغول گرديدند . روز هفتم ، بعضى از وزراى مختار و بزرگان وينه به حضور مهرظهور مشرف شدند . روز هشتم ، به جبهخانه و توپخانه و مدرسهء شرقيه تشريف بردند و شب را در قصر شونبرون مهمان اعليحضرت امپراطور بودند . روز نهم ، با راه آهن به قصر لوكسامبورغ تشريففرما شدند و درآن نواحى گردش فرمودند . روز دهم ، با كشتى در روى رودخانهء دانوب مشغول گردش شدند و ناهار هم در كشتى خورده شد . روز يازدهم ، به سياحت كالمبرق انتهاض فرمودند . روز دوازدهم ، اعليحضرت امپراطور را وداع فرمودند بعد به قصر شونبرون تشريففرما گرديدند . باغ وحشى كه دراين قصر هست ملحوظ نظر انور شاهانه گرديد . بعضى مواضع و ابنيهء ديگر نيز از لحاظ همايون گذشت . روز سيزدهم رجب ، كه عيد مولود مسعود حضرت امير المؤمنين عليه السلام است ، از وينه بهطرف ايران حركت فرمودند و اعليحضرت امپراطور به منزل اعليحضرت همايون آمده بعد از قدرى صحبت ، در حالتى كه همهء صاحبمنصبان و بزرگان دولت آستريه حاضر بودند ، با اعليحضرت امپراطور در كالسكه نشسته بهطرف گار مشرق راندند و در گار مجددا اعليحضرت امپراطور را وداع كرده روانه شدند و فردا قبل از ظهر وارد سرحد روس شدند . از آنجا گذشته چون به رادرى ويلوف كه آستاسيون روسها بود رسيدند صاحبمنصبان روس در اينجا حاضر بودند و از آنجا به كالسكهها و ترن مخصوص اعليحضرت امپراطور روس داخل گرديدند و از آنجا كه پرنس منچيكوف ناخوش بود ژنرال آجودان موسوم به كوشلوف به جاى او از جانب اعليحضرت امپراطور به مهماندارى موكب