گوبلانز رسيدند . از اينجا گذشته به شهر بون « 28 » ورود فرموده از كشتى بيرون آمده تا به شهر كولن راندند و از انجا رو به سرحد بلژيك نموده از شهر دورن « 29 » كه از شهرهاى پروس است عبور كرده بعدها از شهر اكسلاشاپل « 30 » كه باز از شهرهاى آلمان است گذشته رسيدند به رودخانهء كوچكى كه سرحد بلژيك و آلمان است . از آنجا نيز تجاوز نموده بدون حالت رسميت وارد شهر اسپا گرديدند . مع ذلك حاكم شهر و بزرگان آنجا و سواره‌نظام و جمعيت زيادى سر راه بودند . روز هيجدهم و نوزدهم به سياحت اسپا و حوالى آن گذشت . روز بيستم عزيمت بروكسل پايتخت بلژيك فرمودند و بعد از وصول به گار در كالسكه‌هاى بخارى اعليحضرت پادشاه بلژيك لئوپولد دويم كه براى سوارى اعليحضرت همايون و ملتزمين ركاب اعلى حاضر كرده بودند نشسته روانه شدند . بعد از ساعتى به شهر ليژ « 31 » كه كارخانه‌هاى تفنگ‌سازى و كالسكهء بخارسازى معتبر دارد رسيدند . از آنجا گذشته بعد از دو سه ساعت به شهر بروكسل ورود فرمودند . اعليحضرت پادشاه و برادر ايشان كنت دفلاندر و همهء صاحب‌منصبان نظامى و قلمى و غيره در گار حاضر بودند . بعد از تقديم تشريفات كامله ، اعليحضرت همايون با اعليحضرت لئوپولد در كالسكهء روبازى نشسته به عمارت دولتى رفته در اطاقهاى مرتبه دويم اعليحضرت پادشاه ، منازل اعليحضرت همايون را نشان داده به منزل خودشان كه اطاقهاى آخر همين عمارت بود رفتند . اعليحضرت همايون ابتدا نشان صورت خسروانه را براى آن پادشاه ذى جاه فرستاده بعد به بازديد ايشان رفتند . اعليحضرت لئوپولد نوهء دخترى لوئى فيليپ پادشاه سابق فرانسه و پسر دائى اعليحضرت پادشاه حاليهء انگليس است . سه دختر دارد و پسر ندارد . كنت دفلاندر برادر ايشان عجالة وليعهد است . لارنس صاحب و كامبل صاحب و طامسون صاحب و چند نفر ديگر از اعيان انگليس كه براى مهماندارى آمده بودند در بروكسل به حضور مبارك مشرف شدند .

--> ( 28 ) - Bonn ( 29 ) - Duren ( 30 ) - Aix - la - Chapelle ( 31 ) - Liege