محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1694
مرآة البلدان ( فارسى )
سواد دستخط جهان مطاع مبارك جناب صدر اعظم ! اين تفصيل وزراء و دربار را كه نوشتهايد بسياربسيار پسنديديم و ان شاء الله قرارش را به زودى بدهيد و معمول بداريد كه هر قدر به تعويق افتد باعث ضرر دولت است . تحريرا فى 20 شعبان سنه 1289 . سواد لايحهء مباركه محسنات تشكيل دربار اعظم را مكرر بندگان اقدس همايون شاهنشاهى خلد الله ملكه و دولته بيان و تصديق فرمودهاند . به اقتضاى همان فرمايشات ملوكانه ، اين دولت ابدمدت بايد حكما يك هيئت رسمى داشته باشد . فوايد چنان هيئت رسمى با منظورات جديدهء شاهانه از براى دولت عليهء ايران محسوس است بخصوص از براى اين عهد كه بندگان اقدس شاهنشاهى عازم مسافرت فرنگستان هستند . در غياب همايون زياده از حد لازم است كه دولت ايران يك هيئت رسمى و يك صورت با عظم باشكوهى داشته باشد . خلاصهء اصول دربار اعظم را عرض كردهام . چون اين معانى دراين صفحات چندان بروز و ظهورى نداشتهاند بهنظر خيلى ساده و سهل و بى نتيجه خواهد آمد . همينقدر عرض مىكنم كه انتظام كل امور دولت بسته به اين چند فقره مطالب ساده است . نتايج اين مطالب را بايد در امتحانات ساير دول مشاهده كرد . اميدوارم كه از يمن تربيت و تقويت همت شاهنشاهى براين اساس ساده يك بنائى ساخته شود كه نام نامى شاهنشاهى را تا انقراض تواريخ مايهء تشكر ملت ايران و موجب تمجيد كل آيندگان بسازد . تشكيل دربار اعظم سركار اعليحضرت اقدس همايون شاهنشاهى كل امور دولت را در ميان نه وزارت و يك صدارت تقسيم خواهند فرمود . اسامى نه وزارت