كمى پركاس كوچك بخار ، كمى بزرگ بخار مخصوص سوارى همايون موسوم به « شاه » ، كمى آتشى « كاسپين » ، كمى آتشى موسوم به « ميخائيله » . خلاصه دو ساعت به غروب مانده به عمارت دولتى واقعه در قصبهء انزلى تشريف‌فرما گرديدند . روز هفدهم كه روز دويم ورود موكب همايون به انزلى بود با جمعى از خواص ملتزمين ركاب اعلى به كشتى بزرگ بخار سوار و به سير بحر خزر توجه فرمودند . صاحب‌منصبان بحرى از مقدم بهجت شيم خسروانه پذيرائى شايانى به عمل آوردند و دو كشتى بزرگ ديگر كه حامل صاحب‌منصبان روس و بعضى از چاكران آستان مقدس بود در دو طرف كشتى همايون به مسافت كمى در كمال سرعت سير مىنمود و هر آن صاحب‌منصبان روس از روى شعف آواز به هورا بلند مىنمودند و مدت سير شاهنشاهى در درياى خزر دو ساعت بود . روز هيجدهم ماه علماى انزلى شرف زيارت جمال بىمثال شاهانه را استدراك نمودند . بزرگان و اعيان انزلى نيز شرفياب خاكپاى مبارك گرديدند . هم دراين‌روز پنج ساعت به غروب مانده با كشتى بخار كوچك به تماشاى صيد ماهى و شيل تشريف‌فرما شدند و دراين‌روز زياده از چهار هزار ماهى صيد شد . روز نوزدهم حسب الامر نواب و الا اعتضاد السلطنه و جناب مؤتمن - الملك و معتمد الملك در چادر ديوانخانه نشسته به عرايض مردم از طوالش و غيره رسيدگى نمودند و ذات ملكوتى صفات مقدس در درشكه نشسته با چند نفر از خواص خدام در سمتى كه از ساحل درياى بزرگ به طالش دولاب مىرود تشريف‌فرما شدند . روز بيستم فقط خاطر مبارك متوجه امور دولتى بود . روز بيست و يكم حاجى محمد تقى خان حاكم اردبيل به تقبيل ركاب اعلى نايل گرديد و چون دريا آرام بود ، اعليحضرت شاهنشاهى در كشتى بزرگ بخار نشسته قدرى به سير بحر خزر پرداختند . روز بيست و دويم مجد الدوله از حكمرانى گيلان استعفا نمود و زمام اين امر بزرگ را به كف كفايت جناب مؤتمن الملك وزير امور خارجه داده جناب معزىاليه را به حكومت گيلان سرافراز فرمودند . روز بيست و سيم با درشكه به كنار درياى بزرگ تشريف بردند و