محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1535
مرآة البلدان ( فارسى )
روز بيست و ششم به ايوان كيف كه انتهاى خاك ورامين است نزول اجلال فرمودند . از شريفآباد به ايوان كيف پنج فرسنگ است . روز بيست و هفتم قشلاق از قراى خوار مضرب خيام گردون احتشام معلى گرديد . از ايوان كيف به قشلاق شش فرسخ است . روز بيست و هشتم پاده منزلگاه اردوى همايون بود . از قشلاق به پاده سه فرسنگ است و پاده نيز از قراى معنبر خوار است . دراين منزل ميرزا علينقى طبيب و پيشخدمت خاصه ملقب به حكيم الممالك گرديد . در بين راه قشلاق و پاده ، بابابيك و قربان بيك طوقمش و سارى بهادر اتمش و بعضى كدخدايان و ريشسفيدان ديگر از طايفهء تراكمهء مروى با عريضهء چاكرى و پيشكشى به خاكپاى مبارك مشرف و به قدر مرتبه مورد عواطف ملوكانه شدند . روز بيست و نهم به ده نمك نزول اجلال فرمودند . از پاده تا ده نمك سه فرسنگ است . دوشنبه غرهء محرم الحرام اين سال موكب منصور خسروى تشريف - فرماى لاسجرد گرديد . از پاده تا لاسجرد هفت فرسنگ است . از پاده گذشته اول خاك سمنان مىباشد و محدود است به چند يارلغان « 5 » عميق كه مانند خندق طبيعى در ميان خاك خوار و سمنان واقع است . قصبهء لاسجرد قريب سيصد و پنجاه خانوار رعيت دارد . روز دوم محرم موكب مسعود شاهنشاهى به شهر سمنان شرف ورود ارزانى فرمود . از لاسجرد تا سمنان شش فرسخ است . شهر سمنان از بلاد قديمهء ايران و جمعيت آن بيست هزار نفر و هواى آن طربافزا و سردتر از دارالخلافه است . خاقان خلدآشيان فتحعلى شاه طاب الله ثراه مسجد شاهى دراين شهر بنا فرمودهاند كه از ابنيهء بسيار عاليه محسوب مىشود . دراين وقت حسين خان پسر جناب سپهسالار حاكم سمنان است و ان شاء الله تعالى در حرف سين به تفصيل ، شرح جغرافياى اين بلد نگاشته خواهد شد . روز سيم و چهارم محرم نيز اردوى همايون در سمنان متوقف بود .
--> ( 5 ) - يارلغان لغت تركى مىباشد و عبارت از نهرهاى عميق و عريض است كه به تدريج از آب سيل و غيره پديدار شده باشد ( ا ع ) .