محمد حسن خان اعتماد السلطنه
991
مرآة البلدان ( فارسى )
كه به وليعهدى منصوب مىبود و در صغر سن رحلت كرد . و دراين سال حاجى ميرزا آقاسى ايروانى صدر اعظم شهريار مبرور ماضى ( محمد شاه ) طاب الله ثراه كه در عتبات عاليات اقامت داشت در شب جمعه دوازدهم ماه رمضان المبارك به عالم باقى روانه شد . گويند باوجود صحت يك هفته قبل از فوت خود خبر داده بود . العلم عند الله . هم دراين سال ، محمد حسن خان سردار ايروانى حكومت يزد يافت و آقا خان ايروانى كه از اقارب او بود به نيابت حكومت او درآمد و محمد عبد الله كه دراين وقت باز دم از خودسرى مىزد و اشرار دور او جمع آمده تمكين از نايب الحكومه نمىكرد گهگاهى قصد مقابلت و مقاتلت مىنمود و چيزى نگذشت كه سيد يحيى - كه شرح حالش در وقايع سال قبل مسطور شد - به يزد آمد و محمد عبد الله از احزاب او شد و بناى شرارت و فتنه گذاشت . اما كارى از پيش سيد يحيى نرفت و از يزد راه شيراز گرفت . و همچنين آقا خان از نيابت يزد معزول و شيخعلى خان عمزادهء محمد حسن خان سردار به جاى او منصوب شد و به يزد آمده محمد عبد الله را بخواند و بنواخت و خلعتى داد . چون خواست از منزل شيخعلى خان بيرون رود ، يكى از ملازمان شيخعلى خان او را دعوت كرد و در منزل او ، محمد اسماعيل نام غلام ايروانى خنجرى بر شانه او زد و ديگرى نيز او را هدف گلولهء تفنگ كرد و اهل يزد از شر محمد عبد الله آسوده [ شدند ] و شهر نظم گرفت . هم دراين سال ، به صوابديد ميرزا تقى خان امير نظام ، ابراهيم خليل خان را از دارالخلافهء باهره به اردبيل كوچ دادند . وقايعى كه دراين سال ( 1265 ) در ممالك خارجه و اقطار عالم اتفاق افتاد اتائونى ينگى دنيا : دراين سال هزار و دويست و شصت و پنج هجرى كه مطابق است با هزار و هشتصد و چهل و هشت مسيحى ، مهندسى از اهالى ينگى دنيا معدن