محمد حسن خان اعتماد السلطنه
44
مرآة البلدان ( فارسى )
به كاشان و در او بهمن ابن اسفنديار آتشكده ساخته بود . در زينة المجالس گفته اين شهر را بهمن ابن اسفنديار بنا كرده است . مؤلف گويد اردستان در يكصد و بيست هزار ذرعى اصفهان و هماكنون چنانكه ياقوت گويد مردمان فاضل از آن بيرون مىآيد . مرحوم ميرزا محمد سعيد متخلص به « فدا » كه از اجلهء فضلاء و شعراء و به شرف مدحتسرائى خاقان خلد آشيان و شهريار مبرور - البسهما الله حلل النور فى رياض السرور - مشرف بوده اردستانى است « 52 » . اردشير خره [ مع - مر ] : به فتح خاء و فتح راء اسمى است فارسى و مركب و معنى آن بهاء اردشير است و اردشير يكى از سلاطين عجم مىباشد . و اردشير خره يكى از الكههاى بزرگ ايالت فارس است كه بلاد واقعه در آن شيراز و جور و ميمند و سيمكان و خبر ( خفر ) و خوار و سيراف و كام فيروز و كازرون و غيره است از شهرهاى معتبر فارس . بشارى گفته اردشير خره الكهاى است قديمى كه رسم كرده است آن را نمرود بن كنعان و سيراف بن فارس آن را معمور نمود و اكثر خاك اين الكه ممتد در كنارهء دريا و نهايت گرم و كمميوه و دار الحكومهء آن سيراف و از شهرهاى آن مائين و نوبندگان و كران و زيرباد و غيره . اصطخرى گويد اردشير خره در عظمت تالى الكه و ناحيهء اصطخر است و ناحيهء فناخره جزء اين الكه و در آن شهرهاست از جور بزرگتر مثل سيراف و شيراز . ولى اعتبار جور از اين جهت است كه اردشير آن را بنا كرده و دار الملك خود قرار داده است و شيراز اگرچه دار الحكومهء فارس و جايگاه و محل رتق و فتق امور ديوانى و دار الاماره است اما
--> ( 52 ) - ميرزا محمد سعيد فدا از سادات حسينى اردستان كه مردى دانشمند بود و شعر هم مىگفت و بيشتر به مدايح ائمهء هدى مىپرداخت . يكبار وقتى حاجى محمد حسين خان صدر اصفهانى حصار نجف اشرف را كشيد فدا قصيدهاى گفت و صدر او را چهار صد تومان صله بخشيد . فتحعلى شاه كه آوازهء دانش و هنر فدا را شنيده بود وى را با احترام تمام به تهران دعوت نمود و فدا به تهران آمد و فتحعلى شاه او را سخت معزز و محترم داشت . در سراسر دوران فتحعلى شاه و محمد شاه وى مورد حرمت و رعايت دربار قاجارى قرار داشت . ظاهرا تا هزار و دويست و شصت و شش حيات داشته ( ر ك تذكرهء اختر ص 159 تحت عنوان فداى اصفهانى و مجمع الفصحاء ج 5 ص 805 ) .