بعض از خاكش كوهستان و بعض ديگر دشت است ) . از آمل تا سارى هجده فرسخ و تارويان دوازده فرسخ و تا شالوس [ - چالوس ] كه به سمت گيلان است بيست فرسخ است . در آمل سجاده و فرشهاى بزرگ بسيار ممتاز مىبافته‌اند . در اوايل اسلام هزار نفر ساخلو داشته . خيلى از فضلا در اين شهر متولد شده كه همه معروف به طبرى هستند . و ذكر فتح آمل در طبرستان بيايد . آمل از بناهاى طهمورث است . شهرى بزرگ و هوايش به گرمى مايل . جامع ميوه‌هاى سردسيرى و گرمسيرى است و هيچ حاجتى به هيچ بلدى ندارد . صاحب تقويم البلدان نقل از قانون ابو ريحان بيرونى نموده مىگويد : « آمل دار الحكومهء طبرستان است و از قزوين بزرگتر مىباشد » . احمد كاتب گفته : « آمل در حوالى درياى ديلم است » . مهلبى گفته : « از آمل تا شالوس كه شهرى است در كنار دريا ، نه فرسخ است » . آمل دو موضع است : يكى شهرى است در طبرستان . معروف است گوسفندى كه بدين شهر وارد مىكنند بعد از شش ماه پوست و استخوان مىشود و اصلا گوشت در بدن او نمىماند و دنبهء او مثل دم مىشود . ابو جعفر محمد بن جرير طبرى منسوب به اين شهر است . ديگر شهرى است در غربى جيحون در سمت بخارا كه مسافت او با رود جيحون يك ميل است . مؤلف گويد شرحى در باب بناى آمل در تاريخ طبرستان ، كه از مؤلفات ظهير « 9 » و نقل و خلاصه از كتاب اولياء الله آملى و على بن جمال الدين على بن محمود رويانى است ، مسطور است كه خلاصهء آن اين است : « از ديلميان دو برادر بودند يكى را نام اشناد و ديگرى را يزدان بود . به طبرستان آمده هريك به محلى اقامت نموده بنياد عمارتى كردند . دهى كه يزدان ساخته بود به يزدان‌آباد موسوم و دهى كه اشناد بنا كرده

--> ( 9 ) - يعنى سيد ظهير الدين مرعشى مؤلف كتاب « تاريخ طبرستان و رويان و مازندران » . اين كتاب را نخست برنهارد دورن با مقدمه‌اى به آلمانى در سال 1266 ه . ق 1850 ميلادى در سن پطرزبورغ چاپ كرد و سپس عباس شايان در سال 1333 شمسى . سومين چاپ اين كتاب در سال 1345 شمسى به كوشش محمد حسين تسبيحى صورت گرفت .