محمد حسن خان اعتماد السلطنه
9
مرآة البلدان ( فارسى )
فصل در تحقيق اقاليم سبع و حدود آن متقدمين ربع مسكون را بر نصف قطعهاى از نصف شمالى كرهء زمين قرار مىدادند و در جنوب خط استوا به وجود عمارتى قايل نبودند و جزيرهء « فر » را مبدا يا منتهاى عمارت مىدانستند و از زمان بطلميوس همان جزيره را مبدا طول جغرافى مىگرفتند و معظم معموره را در جهت عرض به هفت قسمت مىكردند و طول هركدام از مغرب بود بهسمت مشرق و عرض هركدام را چنان اختيار مىكردند كه به ترتيب فضل اطول ايام يكى برتالى خود نيم ساعت باشد و هركدام از اين هفت قسمت را اقليمى مىخواندند و مبدأ اقليم اول را بعضى از خط استوا مىگرفتند و برخى از آن مدار كه اطول ايامش دوازده ساعت و سه ربع باشد و عرضش دوازده درجه و بيست دقيقه و وسط اقليم اول آن مدارى بود كه نهار اطولش سيزده ساعت باشد و عرضش شانزده درجه و سى و هفت دقيقه و مبدا اقليم دوم مدارى كه اطول ايامش سيزده ساعت و ربع باشد و عرضش بيست درجه و دوازده دقيقه و مبدأ اقليم سيم مدارى كه نهار اطولش سيزده ساعت و سه ربع باشد و عرضش بيست و هفت درجه و سى دقيقه و مبدأ اقليم چهارم مدارى كه نهار اطولش چهارده ساعت و ربع باشد و عرضش سى و سه درجه و سى و هفت دقيقه و مبدأ اقليم پنجم مدارى كه نهار اطولش چهارده ساعت و سه ربع باشد و عرضش سى و هشت درجه و پنجاه و چهار دقيقه و مبدأ اقليم ششم مدارى كه نهار اطولش پانزده ساعت و ربع باشد و عرضش چهل و سه درجه و بيست و دو دقيقه و مبدأ اقليم هفتم مدارى كه نهار اطولش پانزده ساعت و سه ربع باشد و عرضش چهل و هفت درجه و دوازده دقيقه . و وسط اقليم هفتم مدارى كه نهار اطولش شانزده ساعت باشد و عرضش چهل و هشت درجه و پنجاه و دو دقيقه . و آخر اقليم هفتم نزد جمهور مدارى كه اطول نهارش شانزده ساعت و ربع باشد و عرضش پنجاه و سه درجه و چنين مدار مرور كند از وسط مملكت اروپا كه اكنون معظم معموره است . و بعضى آخر اقليم هفتم را منتهاى عمارت مىگفتند .