وقايع سلطنت آقا محمد خان قاجار و فتحعلى شاه و محمد شاه در ابتداى آن و شرح حوادث سالهاى بين 1294 تا 1300 در انتهاى آن افزوده شده است و به نظر مىآيد كه اعتماد السلطنه نخست جلد سوم منتظم ناصرى را در ذهن خود طرح كرده و سپس آن را با افزودن دو جلد ديگر در شرح حوادث گذشته از سال اول هجرت نبوى تا سال 1193 يعنى مرگ كريم خان زند و آغاز دولت قاجارى تتميم و تكميل كرده است . مرآة البلدان به ترتيب الفبائى و بيشتر براساس مطالب ياقوت حموى در كتاب نفيس معجم البلدان تنظيم شده ولى مؤلف ، اقوال ديگر جغرافىدانان اسلامى و ايرانى چون ابن الفقيه ابو بكر احمد بن محمد بن اسحاق مؤلف مختصر البلدان ( چون اصل البلدان كه كتاب عظيمى بوده فعلا در دست نيست ولى ظاهرا ياقوت از آن استفاده كرده ) و احمد بن ابى يعقوب ملقب به ابن واضح مؤلف « البلدان » و ابو الحسن على مسعودى مؤلف مروج الذهب و حمد الله مستوفى مؤلف نزهة القلوب و ابن بطوطهء طنجى نويسندهء تحفة النظار يا سفرنامهء ابن بطوطه و امثال آنان را نيز مورد مطالعه و استفاده قرار داده است . اعتماد السلطنه براى تهيهء كتاب نفيس مرآة البلدان از بررسى سفر - نامه‌هاى سياحان و بازرگانان خارجى نيز غافل نمانده بلكه از اين منابع ارزنده نيز به حد مستوفى سود برده و در بسيارى از موارد ، به تفصيل تمام از كتب شاردن و تاورنيه و نظاير آنان نقل كرده و از اين طريق بر غناى كتاب افزوده است . اما دريغ كه مرآة البلدان ناتمام مانده و اين تأليف عظيم اعتماد - السلطنه در زمينهء جغرافيا از چهار جلد ( و در حقيقت دو جلد ) تجاوز نكرده و جلد اول تا حرف « تا » و چهارم تا حرف « ج » يعنى كلمهء « جى » « 1 » خاتمه يافته و بقيهء مطالب نانوشته مانده است . در خصوص جلد پنجم مرآة البلدان ، محمد حسن خان اعتماد السلطنه خود شرحى در پايان جلد اول منتظم ناصرى نوشته و عينا چاپ سنگى كرده بدين شرح :

--> ( 1 ) - يعنى پايان كلمات مصدر به حرف « ج » و « چ » ( كه اصطلاحا « جيم فارسى » خوانده مىشود ) .