ياسنت لويى رابينو ( مترجم : غلامعلى وحيد مازندرانى )
59
مازندران و استرآباد ( فارسى )
چالوس دفن كردهاند . ناحيهء چالوس رستاق نيز نام خود را از همين شهر گرفته است بنابر اظهار جغرافىنويسان عرب از آمل تا ديلمان چند منزل ذيل وجود داشت : ناتل يك منزل ، چالوس يك منزل سبك ، كلار يك منزل « 40 » ديلم « 1 » يك منزل . راه تابستانى از چالوس به طهران چهار منزل دارد : بابوده ، الامل شهرستانك يا امامزاده داود و طهران . راه زمستانى شش يا هفت منزل : توار ، ولى آباد ، گچسر ، شهرستانك ، آهار ، اوشان و طهران . پس از رودخانه چالوس از ده مجيد آباد و رود دمرو عبور نموده بدهكدهء بهارسرا آمديم . در اينجا در ساحل چند عدد نفار ديديم كه اهالى در تابستان در آنها ميخوابند و موقع زمستان آنها را براى انبار كردن شالى به كار مىبرند . سپس از گندابرود عبور نموده به شعبهء كركرود « 41 » و قدرى دور تر در كنار مردابى بدهكده كركروسر رسيديم و باز آنسوتر از نهر عريض كم عمق چشمه آب كه در آنجا به دريا ميريزد عبور كرديم . در اينجا ميتوان يادآورى نمود كه مسافر در سواحل درياى مازندران مسافتى قبل از اينكه به مصب رودخانهاى برسد از وجود آن آگاه مىشود . زيرا آب خنك شيرين وقتى كه از رودخانه داخل دريا مىشود از دور مانند جريان نقره فامى است . در موقع باران اين جريان به صورت سيلاب در ميآيد . در كنار چشمه آب ده حبيب آباد واقع است كه سابقا خواجك « 2 » خوانده مىشد . حبيب آباد كه در حوالى گران واقع شده است 65 خانوار جمعيت دارد و محلى باصفا در كنار دريا است و از نهرهاى خواجك و چشمه آب مشروب مىشود . 23 نوامبر 18 ميل - از رودخانه گردو عبور نموده به ده حسن آباد كه نهرهاى مشان كيله و شاه مراد كيله از ميان آن جارى است رسيديم . شاه مراد كيله پر از گياهانى است كه به آب زياد احتياج دارند و در مصب نهر مشلك به آن رود مىپيوندد
--> ( 1 ) - كتاب Marquart صفحه 373 . ( 2 ) - ظهير الدين خواج و خواجك نوشته است .