ياسنت لويى رابينو ( مترجم : غلامعلى وحيد مازندرانى )
55
مازندران و استرآباد ( فارسى )
نهر هلى كلا كه رودخانهء تيل پردسر به آن ملحق مىشود پلى چوبى دارد پس از ده هلى كلا به محله پلتكلا آمديم كه يك حمام داشت و درخت نارنج و پرتقال در آنجا به حد وفور بود و رودخانهاى به همين نام داشت - پس از گذشتن از جنگلى كه در اين حدود بساحل دريا خيلى نزديك مىشود و دهكدهء فقيه آباد را از نظر پنهان مىكند به ازمرود و پس از آن به نهر كوچكى موسوم به سلطانكلا رسيديم و از اينجا محلهء نشتا كه تقريبا هزار خانه دارد شروع مىشود . نشتا رود پلى چوبى دارد . درختان ازگيل و شمشاد و انار و درختهاى خاردار و جز آن از آنجا تا پسندرود فراوان بود . اين جنگلها را كه در نزديكى دريا است و معمولا پر از درختان انار است انار كله مىنامند . بعد ، از رودخانهاى كاظم رود پسندهرود و گلهبوسى و كوچهبوسى عبور نموده و ديرى نگذشت كه به قصبهء زيباى عباس آباد كه در ساحل شنزار به وضع باشكوهى واقع شده است و در فاصله تيررس از كنار دريا مىباشد وارد شديم . عباس آباد 25 خانه و يك حمام و يك مسجد داشت . لنگا كه عباس آباد از توابع آنست محدود است از مغرب به كاظم رود از جنوب به مشل آباد از مشرق به اسپ چين . اليجه يا پارچه ابريشمى لنگا مشهور است . لنگا دو قسمت است يكى جوربند يا بالابند كه همان لنگا است . ديگرى جيربند يا پائينبند . تپههاى كوتاه پردرخت كه جلگه را از ييلاقات جدا ميسازد به ميانبند معروف مىباشد . سكنهء نشتا و زوار و لنگا تابستان به داكوه ميروند ( پيشداكوه و پسداكوه ) در قسمت كوهستانى پشت نشتا سياه مشتد و محلات ديگر واقع است . سيد ابو الحسين المويد باللّه كه در ديلم به تبليغات دينى مىپرداخته آنجا را تصرف و مقر خود ساخته بود در سال ( 421 هجرى قمرى ) وفات يافت او را در خانهء خود